دين و تحصيل معرفت دينى نه تنها امرى ممكن و ميسر است ، بلكه دستور اكيد داده شد تا انسانها به فهم درست و واقعى از دين و متون دينى دست يابند و هرگز به فهمها و معرفتهاى غير معتبر ، غير تخصصى و بدون ضابطه اكتفا نكنند .
قرآن كريم با اشاره به معرفتهاى غير علمى و صرفاً ظنى حاصل از « پلوراليسم قرايى » ، آن را در رسيدن به دين حق و حقيقت دين كافى ندانسته و فاقد هرگونه اعتبار اعلام داشته است :
« وَ ما يَتَّبِعُ اكْثَرُهُمْ الَّا ظَنّاً انَّ الظَّنَّ لا يُغْنى مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً . . . » ( يونس : آيهء 36 )
و بيشتر آنها ، جز از گمان ( و پندارهاى بى اساس ) ، پيروى نمىكنند ؛ ( در حالى كه ) گمان ، هرگز ( انسان را ) از حق بىنياز نمىسازد ( و به حق نمىرساند ) .
توضيح آن كه فرض عدم امكان شناخت دقيق دين و تحصيل معرفت دينى ( به معناى واقعى كلمه ) ، به دلايل زير فرض باطل و غير قابل پذيرش مىباشد :
1 - چنان كه اشاره شد دين ( و بهطور مشخص متون دينى ) ، متضمن گزارهها و آموزههايى است كه براى هدايت بشر به سوى كمال مطلوب معنوى و سعادت و رستگارى حقيقى از سوى خداى حكيم توسط پيامبرش ارسال شده است . حال اگر فهم و شناخت اين گزارهها ممكن نباشد در واقع غرض از ارسال دين حاصل نخواهد شد . اين نقض غرض است و كار لغوى است كه هرگز از شارع حكيم على الاطلاق ( : خداوند متعال ) سرنخواهد زد . . . .
2 - عدم امكان فهم دين ، مستلزم اين است كه شارع مقدس در خطابات خود مراد جدى و مقصود معقول نداشته باشد ؛ زيرا در صورتى مىتوان پذيرفت در خطاباتش مراد جدى دارد كه آنها را با زبان و الفاظ قابل فهم براى مخاطبانش ارسال كرده باشد . در حالى كه به حكم عقل و حكمت خداوند به عنوان حكيم علىالاطلاق در خطاباتش براى مخاطبان بشرى مراد جدى قابل فهم دارد .
3 - دستورات مكرر خود قرآن مبنى بر تدبر ، تفكر و تعقل در آيات آن براى فهم دقيق و درك عميق مفاهيم نهفته در آن ، بهترين گواه بر امكان فهم آن است .
انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 39
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٣٩