براى تحليل و بررسى امامان بعد از واقعهء كربلا تا شروع دوران غيبت ، توجه به دو نكته لازم است : 1 - شايد روش مبارزاتى امامان در نگاه اول متفاوت و حتى در مواردى متعارض به نظر برسد ؛ ولى بايد توجه داشت كه اين تفاوت روش از تفاوت شرايط ناشى مىشود . به بيان رهبر معظم انقلاب : به جاى اين‌كه بياييم زندگى امام حسن مجتبى را جدا و زندگى امام حسين را جدا و زندگى امام سجاد را جدا تحليل كنيم تا احيانا در دام اين اشتباه خطرناك بيفتيم كه سيرهء اين سه امام ، به خاطر اختلاف ظاهرى ، با هم متخالف و متعارض‌اند ، بايد يك انسانى را فرض كنيم كه 250 سال عمر كرده و در سال يازدهم هجرت قدم در يك راهى گذاشته و تا سال 260 هجرى اين راه را طى كرده است . هر انسانى كه از عقل و حكمت برخوردار باشد - ولو نه از عصمت - در يك حركت بلند مدت ، تاكتيك‌ها و اختيارهاى موضعى خواهد داشت . گاهى ممكن است لازم بداند تند حركت كند و گاهى كند و گاهى حتى ممكن است به عقب‌نشينى حكيمانه دست بزند اما همان عقب‌نشينى هم از نظر كسانى كه علم و حكمت و هدفدارى او را مىدانند ، يك حركت به جلو محسوب مىشود . « 1 » مبارزهء امامان ، مبارزه‌اى جامع و هدفدار بود ؛ بدين معنا كه هم مبارزهء علمى و كلامى بود كه در ردّ مكتب‌هاى كلامى و فقهى حاكم و مورد تأييد حكومت‌ها ، ارائه شده بود ،