انديشه هاى اسلامى در بستر تاريخ (فارسى) — صفحة 156

امام پير مرد را به نزد خود فراخواند و فرمود : اى پيرمرد ، مردى از پدرم همين سؤال را كرد و پدرم به او جواب داد : اگر بر اين انتظار بميرى ، بر رسول خدا و على بن ابيطالب و حسن و حسين ( ع ) وارد مىشوى و دلت خنك و چشمت روشن مىگردد و ملائكهء مكرم با رَوْح و ريحان به استقبالت مىآيند و اگر زنده مانى نيز با ديدن حكومت ما چشمت روشن مىگردد . « 1 » اين حديث ظهور دارد كه حركت امامان هدفدار بوده ، آنان درصدد تشكيل حكومت اسلامى و به عهده گرفتن زمام امور بوده‌اند به طورى كه گاهى اصحاب نزديك امام از رفتار و گفتار آنان چنين برداشت مىكرده‌اند كه پيروزى آنان به همين زودى خواهد بود . « 2 » دشمنان امام نيز به وضوح اين هدف را در رفتار و مبارزات امامان مىديدند و از اين رو خليفه را به وجود رقيب هشدار مىدادند . « 3 » خود خليفه نيز اين مطلب را مىفهميد و حتى امامان در فرازهايى از مبارزه از علنى شدن اين هدف نيز ابا نداشتند . به عنوان مثال ، هارون از امام موسى بن جعفر خواست تا حدود فدك را معين كند و آن را پس بگيرد . امام كاظم ( ع ) فرمود كه اگر حدود آن را معين كند ، هارون آن را پس نخواهد داد و بعد چهار مرز حكومت اسلامى را به عنوان حدود فدك معرفى كرد و هارون با شنيدن سخن امام ، رنگ از چهره‌اش پريد و فهميد كه منظور امام ، حكومت و خلافت است . « 4 » مأمون نقل مىكند كه وقتى پدرم به مدينه رفت ، موسى بن جعفر بر پدرم وارد شد و پدرم به احترام ايشان برخاست و به استقبال آمد و او را تا نزديك بساط خود سوار بر مركب جلو برد و با احترام پياده كرد و بر بساط نشاند و با هم به نجوا پرداختند و موسى بن جعفر از فقر و تنگى معيشت خود و عائله‌اش سخن گفت . آن‌گاه پدرم به همهء حاضران صله‌هاى از پنج هزار دينار به بالا داد ولى با وجود شنيدن شكايت موسى بن جعفر از تنگى معيشت و وعدهء صلهء پنجاه هزار درهمى ، به ايشان فقط دويست دينار داد . از پدرم علت اين كار را