مشهورترين طبيبى كه نامش بر پهنه علم پزشكى مىدرخشد ، حكيم نامى ابنسيناست . آثار طبى ابن سينا راهگشاى بسيارى از بن بستهاى پزشكى محسوب مىگردد . ابن سينا كتابى در طب به نام « قانون » نوشت كه از شاهكارهاى پزشكى دنيا به شمار مىآيد . اين كتاب نظريات بسيار مفيدى را در زمينه علم پزشكى عرضه مىكند . قانون ابن سينا به زبانهاى لاتينى ، فرانسوى ، انگليسى ، آلمانى ، عبرى و . . . ترجمه شده « 1 » و در دانشگاههاى معروف غرب ساليان سال به عنوان مرجع معتبر مطرح بوده است . محمّد زكرياى رازى از بزرگترين اساتيد طبّ اسلامى است . كتاب « الحاوى » او دائرة المعارف وسيعى است كه ارزشمندترين اطلاعات پزشكى را ارائه مىدهد . « 2 » پزشكان پرشمارى در اروپاى مسيحى از افكار رازى تأثير گرفتند او در پزشكى صاحب نوآورىهايى در روش و ابداعاتى در تشخيص و درمان بيماريها بود و در داروشناسى و داروسازى نيز كشفهايى داشته است . « 3 » كتاب « الجدرى و الحصبه » وى حامل بخشى از مهمترين تحقيقات طبى در تمدن اسلامى و علم پزشكى دنيا به شمار مىرود . رازى در اين اثر و ساير تأليفاتش از بيشتر پزشكان متقدم خود بهره گرفته است و در مواقع بسيار نام و آثار آنها را ذكر كرده كه همين امر ارزش آثارش را دو چندان ساخته است . « 4 » زكرياى رازى نخستين كسى است كه سرخك را از آبله تشخيص داد و دوختن محل جراحى را با پوست روده گوسفند تجويز نمود و الكل ، اختراع خود ، را براى گندزدايى زخمها به كار برد . « 5 » در اين عصر در نتيجه توجه و احترام فراوان عضد الدوله ديلمى به اطبا و پزشكان و جذب آنها در مركز حكومت خويش ( شيراز ) ، شاهد رونق علم پزشكى هستيم . عضدالدوله ديلمى بيمارستانهاى بزرگى در شيراز و بغداد « 6 » بنا نهاد .
تاريخ اسلام و ايران (فارسى) — صفحة 83
مساهمون: عبدالحسين برهانيان
ص٨٣
هامش
( 1 ) . ابن ابى صبيعه ، عيون الاطباء ، ج 1 ، ص 318 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . قدرت اللَّه موثقى ، « آشنايى با تاريخ پزشكى » ، نشريه پزشكى امروز ، ش 235 ، ص 325 - 332 .
( 4 ) . القفطى ، پيشين ، ص 373 .
( 5 ) . مهدى فرشاد ، پيشين ، ج 2 ، ص 680 .
( 6 ) . عضدالدوله بيمارستان بغداد را با مشورت زكرياى رازى بنا نهاد . اين بيمارستان بزرگترين بيمارستان شرق اسلامى و در نوع خود بى نظير بود و نزديك به چهار صد سال فعاليت علمى و آموزشى داشته است . ر . ك : سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 224 - 249 .