موسى كاظم ، وارث علوم پدر و داراى فضل و كمال او بود . او در پرتو گذشت و بردبارى فوقالعادهاى كه ( در واكنش به رفتار مردم نادان ) از خود نشان داد ، كاظم لقب يافت ، و در زمان او هيچ كس در معارف الهى و دانش و بخشش به پايه او نمىرسيد . « 1 » ابن ابىالحديد مىنويسد : موسىبن جعفر ، فقاهت ، ديانت ، عبادت و بردبارى و شكيبايى را در خود جمع كردهبود . « 2 » يعقوبى در وصف او مىنويسد : موسى بن جعفر عابدترين مردم زمان خود بود . « 3 » يحيى بن حسن ، نسبشناس مشهور درباره آن حضرت مىنويسد : موسى بن جعفر به خاطر كوشش و تلاشش در عبادت ، « عبد صالح » خدا خوانده مىشد . « 4 » شناخت ويژه آن بزرگوار از خداوند ، او را به عبادتى افزون و مخلصانه و راز و نيازى عاشقانه با پروردگار ، وامىداشت . حضرت هنگامى كه به دستور هارون به زندان افكنده شد ، عرض كرد : خدايا ! مدتها بود كه از محضرت مىخواستم مرا براى عبادت خويش فراغت دهى . اينك كه خواستهام را برآوردى ، تو را سپاس مىگويم . « 5 » امام نافلههاى شب را مىگزارد و آن را به نماز صبح وصل مىكرد ؛ سپس تا برآمدن خورشيد تعقيب مىخواند . آنگاه پيشانى بر سجده مىنهاد و تا نزديك ظهر زبانش به دعا و حمد پروردگار گويا بود و اين دعا را بسيار مىخواند : « اللَّهُمَّ انّى اسْأَلُكَ الرَّاحَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَالْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسابِ » « 6 » مقام عبوديت امام در زيارتنامهاش چنين ترسيم شده است : بر موسى بن جعفر عليه السلام درود فرست . . . همان كه شب را تا سحرگاه به عبادت و
تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — صفحة 196
مساهمون: على رفيعى
ص١٩٦
هامش
( 1 ) - الصواعق المحرقة ، ص 203 .
( 2 ) - شرح نهجالبلاغه ، ج 15 ، ص 273 .
( 3 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 414 .
( 4 ) - تهذيب التهذيب ، ج 1 ، ص 239 .
( 5 ) - ارشاد ، ص 300 ؛ مناقب ، ج 4 ، ص 318 . اين سخن ، فزونى اشتغال آن بزرگوار را به كارهاى اجتماعى ، پيش از افتادن به زندان ، نشان مىدهد .
( 6 ) - ارشاد ، ص 296 .