اجتنابناپذير است ؛ با در نظر گرفتن اين واقعيّت كه زمامداران عباسى از اين موقعيّت براى ايجاد اختلاف در جامعهء اسلامى و مشغول كردن مسلمانان به يكديگر و تضعيف موقعيّت امامان شيعه و مبانى فكرى و عقيدتى تشيّع ، بيشترين استفاده را مىكردند .
تحت نظر بودن امامان عليه السلام اين دوره ودسترسى پيدانكردن تودههاى مسلمان به اين مشعلهاى هدايت ، عامل افزونى بود كه به منحرفان و فرصت طلبانِ مورد حمايت حكومت ، مجال مىداد تا با آرامش خاطر و احساس دلگرمى و امنيّت بيشتر به ترويج افكار شيطانى خود بپردازند .
گروهى از اين منحرفان و از دين برگشتگان ، متأسفانه در صف شيعيان رخنه كرده ، آتش فتنه را بر مىافروختند و بدعتها و كجرويها را به نام اسلام شيعه در جامعهء اسلامى رواج مىدادند .
امام هادى عليه السلام در چنين فضاى باز ومسمومى به پاسدارى از انديشه و فرهنگ ناب محمّدى صلى الله عليه و آله و مبارزه با مكاتب و جريانهاى فكرى ضدّ اسلام همّت گمارد . آنچه در ذيل ، مىخوانيد ، نمونه هايى از موضعگيرى و مبارزات امام هادى عليه السلام در برابر اين مكاتب و جريانات گمراه كننده است .
1 - فتنهء خلق قرآن
از مهمترين جريانات فكرى دوران امام هادى عليه السلام ، كشمكش بر سر مسأله مخلوق بودن يا مخلوق نبودن قرآن كريم بود كه مدّتها فكر مسلمانان را به خود مشغول ساخته ، آنان را رو در روى هم قرار داده بود ، و چه بسا افراد زيادى كه به جرم اعتقاد به يك طرف قضيّه ، شكنجه شده روانهء زندان مىشدند ، يا جان خود را از دست مىدادند .
بحث ياد شده از دوران خلافت مأمون كه به موضوعات و مسائل ماوراى جهان مادّه - همچون صفات بارى تعالى و ذات او و رابطهء ميان آن دو ، و حدوث و قدم عالم و . . . - علاقه نشان داده شده ، وارد محافل علمى و كلامى گشت و بر مبناى دو بينش اعتقادى