براى حضور آنان در مجامع هموار گشت . متوكّل كه بر سر كار آمد از « اهل حديث » جانبدارى كرد و آنان را عليه معتزله و شيعه برانگيخت و بدين ترتيب در پى يك آرامش نسبى ، سركوبى اين دو گروه بشدّت دنبال شد . وى ، روش خلفاى پيش از خود : مأمون ، معتصم و واثق را در حمايت از مكتب اعتزال به باد انتقاد گرفت و نياكان خود را با آن همه جناياتى كه در حقّ پيشوايان اسلام و شيعيان روا داشته بودند متّهم به دوستى و علاقمندى نسبت به اميرمؤمنان عليه السلام و خاندان او كرد ؛ روى همين جهت از آنان خشمگين و عصبانى بود . « 1 » 2 . افرادى به دستگاه خلافت متوكّل راه يافته و مسؤوليّتهاى اجرايى كشور را بر عهده داشتند كه به دشمنى اهل بيت عليه السلام معروف بودند ، و اين افراد نقش مهمّى در تحريك خليفه به موضعگيرى و برخود حادّ عليه علويان داشتند . از جملهء اين افراد مىتوان عناصر ذيل را نام برد : عبيداللَّه بن يحيى بن خاقان ، وزير متوكّل ؛ على بن جَهم ، شاعر شامى ، عمر بن فرج رخّجى ؛ ابوالسِّمط ( از دودمان مروان بن ابى حفصه ) و عبداللَّه بن محمّد هاشمى معروف به « ابن اتْرُجَّه » . اينان به خاطر كينهاى كه از حضرت على عليه السلام و دودمان او به دل داشتند ، پيوسته از علويان نزد متوكّل سعايت كرده ، او و حكومتش را از آنان مىترساندند و وادارش مىكردند تا دست به تبعيدشان زده و نسبت به ايشان بدرفتارى نمايد . و نيز او را تشويق مىكردند كه پدران و اجداد آنان ( امامان عليهم السلام ) را كه مردم به ايشان عقيده داشتند و براى آنان در دين منزلت والايى قائل بودند ، تحقير كند . « 2 » مورّخان دربارهء « عبيداللَّه بن يحيى بن خاقان » نوشتهاند : عبيداللَّه ، وزير متوكّل نسبت به آل ابوطالب بسيار بدبين بود ، از اين جهت به
تاريخ زندگانى امام هادى (ع) (فارسى) — صفحة 123
مساهمون: على رفيعى
ص١٢٣
هامش
( 1 ) - كامل ، ج 7 ، ص 56 .
( 2 ) - همان .