درس دوازدهم رفتار خلفا نسبت به شيعيان و علويان
براى حكمرانان اموى و عباسى ، اصل ، دستيابى به حكومت و حفظ آن به عنوان ابزار سلطه بر مردم بود و آنان با هر آنچه و هر آن كس كه اين اصل را به خطر مىانداخت ، برخوردى جدّى و مبارزهاى پيگير داشتند . شعار آنان در اين رابطه اين بود كه : « الْمُلْكُ عَقيمٌ » : حكومت نازا است ؛ بنابراين فرزند و خويشاوندى نمىشناسد . عملكرد آنان در طول مدّت خلافتشان نشان داد كه تا چه اندازه بر اين شعار پايبند هستند . اين سياست در زندگى خلفاى عبّاسى معاصر امام هادى عليه السلام عينيّت و نمود بيشتر و چشمگيرترى داشت كه در درس پيش به بعضى موارد آن اشاره كرديم .
از مهمترين مسائلى كه در طول تاريخ ، زمامداران ستمگر را به موضعگيرى و مبارزه عليه جانشينان واقعى رسول خدا صلى الله عليه و آله و ديگر اعضاى خاندان آن حضرت وا مىداشت ، پيروى از همين اصل بود . چه آنكه دودمان رسول خدا صلى الله عليه و آله جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله و رهبرى جامعهء اسلامى را حقّ مسلّم خود ديده ، حكمرانان اموى و عبّاسى را غاصب اين حقّ مىدانستند . بر اين اساس تا آنجا كه شرايط و امكانات اجازه مىداد و مصالح اسلام و امّت اسلامى ايجاب مىكرد ، عليه حكومت ستمگرانهء آنان به مبارزه برخاسته و در جهت هدايت مردم و احقاق حق ، و جانبدارى از ستمديدگان و مبارزه با ظلم و بيدادگرى ، از هيچ كوششى دريغ نمىكردند .
همين امر سبب مىشد كه حكمرانان غاصب و نوكران ستمگر آنان ، خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله را در رديف سرسختترين دشمنان حكومت خود به شمار آورند .
زمامداران اين دورهء حكومت عبّاسى با آنكه دچار ناتوانى و مشكلات داخلى فراوانى بودند ، و خوشگذرانى و عيّاشى ، آنان را از انجام كارهاى مهمّ بازداشته بود ، ليكن هيچگاه از علويان و حركتهاى آنان حتّى در دورترين نقاط كشور اسلامى غافل نبودند .