اديان الهى و فرق اسلامى (فارسى) — صفحة 226

منظور است نه رؤيت حسى ، زيرا آية مردم را دو دسته مىكند : 1 - چهره‌هاى شاد وخرم . 2 - چهره‌هاى غمگين وگرفته . گروه دوم با توجه به مدلول آشكار بند چهارم آيات ، در انتظار كيفر وعذاب كمرشكن هستند ؛ قهراً به قرينهء مقابله بايد گروه نخست در انتظار رحمت خدا باشند . خلاصه اگر پيش داورى قبلي نباشد ونخواهيم آية را دليل بر اعتقاد خود قرار دهيم ؛ مدلول جدى در آية روشن است . امّا به‌نظر مىرسد كه عقايد يهود « 1 » به‌عنوان سنت نبوي از طريق كعب‌الأحبارها در معارف الهى اسلام سرايت نموده واشاعره وأهل حديث با يك بينش قبلي در امكان رؤيت خدا ، دنبال به دست آوردن دلائلش از قرآن برآمدند . ب - اگر آيهء « إلى رَبِّها ناظِرَةٌ » را از آيات ، متشابه فرض كنيم ، بايد با رجوع به آيات محكم معناى واقعي آن را به دست آوريم كه آيهء زير يكى از آنهاست : « لا تُدْرِكُهُ الْابْصارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ » « 2 » چشم‌ها أو ( خدا ) را نمىبينند ولى أو ديدگان را مىبيند . واژهء « درك » در پرتو حسّى كه به آن نسبت داده مىشود ، معاني متفاوتى به خود مىگيرد ؛ اگر به چشم نسبت داده شود ، مقصود ديدن است واگر به گوش نسبت داده شود ، شنيدن منظور است . وآية در مقام بيان امتيازى است كه خداوند در اثر عظمت ورفعت مقام داراى آن است وآن اين‌كه مىبيند ولى ديده نمىشود وتخصيص اين امتياز به دنيا وتجويز رؤيتش در آخرت با مفاد وهدف آية سازگار نيست . اشاعره براي اثبات رؤيت خدا در قيامت به رواياتى « 3 » نيز استناد جسته‌اند . در پاسخ بايد گفت : « اولًا هر روايتي كه مدلولش با مفاد آيات متباين باشد بىاعتبار بوده وقابل استدلال نيست ، زيرا طبق نقل أهل بيت عليهم السلام پيامبر أكرم صلى الله عليه وآله فرموده كه بايد روايت را به قرآن عرضه كرد ، پس اگر با آن مخالف بود ، آن را دور انداخت وروايات مورد نظر اشاعره با آياتي مثل آيهء فوق مخالف است .