بررسى مذاهب و فرق (فارسى) — صفحة 49

« لا تُشَدُّ الرِّحالُ الَّا الى ثَلاثَةِ مَساجِدَ : مَسْجِدى هذا وَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصى » « 1 » جز براى سه مسجد بار سفر بسته نمىشود : مسجد من ، مسجدالحرام و مسجدالاقصى ( در بيت المقدس ) در اين حديث مسافرت كردن جز براى سه مسجد ياد شده مورد نهى قرار گرفته ، پس سفر براى زيارت مشمول نهى در روايت مىشود . پاسخ : طبق قواعد مسلم ادبى ، استثنا نيازمند به مستثنى منه است و در حديث فوق دو احتمال است : 1 - مستثنى منه « مَكانٍ مِنَ الْأَمْكِنَةِ » مكانى از مكان‌ها باشد . 2 - مستثنى منه « مَسْجِدٍ مِنَ الْمَساجِدِ » مسجدى از مساجد باشد . بنابر احتمال اول ، مسافرت به هر مكانى جز به يكى از مساجد ياد شده حرام مىشود ولى اين مطلب قابل قبول نيست زيرا لازم مىآيد كه سفر براى صلهء رحم ، طلب دانش ، جهاد در راه خدا ، طلب روزى و . . . حرام باشد درحالىكه آنها نه‌تنها حرام نيستند بلكه مستحبند و در بعضى شرايط واجب نيز مىشوند . علاوه بر اين‌كه پيامبر صلى الله عليه و آله با اصحابش در موسم حج براى رفتن به عرفات ، منى و مشعر بار سفر مىبستند از اين نظر احتمال اول قابل التزام نيست و بايد احتمال دوم درست باشد و بنابر آن هم اولًا حديث از مسافرت نمودن به هر مسجدى غير از مساجد ياد شده نهى مىكند و از سفر به مكان‌هاى غير مسجد نظير مراكز علمى ، مقابر اوليا و . . . ساكت است و نمىشود به‌وسيلهء آن ، بر حرام بودن اين مسافرتها استدلال نمود . ثانياً حديث دلالت بر حرمت ندارد بلكه مىخواهد بگويد : غير از سه مسجد ياد شده ، بقيه مساجد در حدى از فضيلت نيستند كه براى نماز خواندن در آنها بار سفر بسته شود و خستگى مسافرت تحمل گردد ؛ زيرا آنها در فضيلت يكسانند و اگر كسى به آن مساجد ديگر سفر كند هر چند كار حرامى نكرده اما ثواب خاصى هم بر عملش مترتب نيست .