در مورد كفار نيز كه بر ضد مسلمانان متحد شده بودند ، كلمهءاحزاب به كار رفته است : « وَ لَمَّا رَا الْمُوْمِنُونَ اْلَاحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ . . . » « 1 » و چون مؤمنان لشكر احزاب را ديدند ، گفتند : اين همان ( جنگى ) است كه خدا و رسولش به ما وعده دادند . در آيه ديگرى مىفرمايد : « اولئِكَ حِزْبُ الشَّيْطانِ الا انَّ حِزْبَ الشَيْطانِ هُمُ الْخاسِرُونَ » « 2 » آنان حزب شيطان هستند و آگاه باشيد كه بدرستى حزب شيطان از زيان كارانند .
حزب در انديشهء اسلامى
ممكن است تصور شود كه چون انديشهء اسلامى ، يك انديشهء همگون و منسجم بوده و تفرقه نيز در اسلام محكوم است ، بنابراين وجود انديشههاى حزبى و تعدد احزاب در جامعهء اسلامى بى معناست و در جامعهء اسلامى بايد يك حزب وجود داشته باشد و آن حزباللَّه است ، ولى اين تصور ، تصور صحيحى نيست ، چرا كه تحزب اگر به صورت منطقى و در چارچوب اصول و مبانى اسلامى و گروه بنديهاى سياسى براى ارائه الگوهاى بهتر باشد ، نه تنها بد نيست ، بلكه بهترين وسيله براى تحقق آرمانهاى اسلامى از جمله امر به معروف و نهى از منكر است . مفهوم نظارت عمومى ، ايجاب مىكند كه افراد جامعه به صورت فردى يا گروهى ناظر اعمال يكديگر باشند . بنابراين ، ارشاد مىتواند به صورت گروهى يا حزبى انجام شود و آنچه كه ممنوع است تجاوز از چارچوب « اصول اسلامى » است .
اصول انتخاب احسن ، فتح باب اجتهاد ، تعاون و همكارى ، ضرورت امر به معروف و نهى از منكر ، گروه گرايى و تحزب را مشروعيت مىبخشد .
هامش
( 1 ) - احزاب ( 33 ) ، آيهء 22 .
( 2 ) - مجادله ( 58 ) ، آيهء 19 .