بازسازى آن صحنهها و نشان دادن آنها اثرى دارد كه گفتن و دانستن آنها نمىتواند آن اثر را داشته باشد . نمونه اين مسأله را شما خود بارها تجربه كردهايد . مكرراً حوادث عاشورا را شنيدهايد و در ذهن شما جاى گرفته است . مىدانيد امام حسين ( ع ) روز عاشورا چگونه به شهادت رسيد ، اما آيا دانستههاى شما اشك شما را جارى مىكند ؟ وقتى در مجالس شركت مىكنيد و مرثيه خوان مرثيه مىخواند ، مخصوصاً اگر لحن خوبى هم داشته باشد و به صورت جذابى داستان كربلا را براى شما بيان كند ، آن گاه مىبينيد كه بىاختيار اشك شما جارى مىشود . اين شيوه مىتواند در تحريك احساسات شما تأثيرى داشته باشد كه خواندن و دانستن چنان اثرى را ندارد . به همين نسبت آنچه ديده مىشود به مراتب مؤثرتر از شنيدنىها است . منظور از اين توضيحات آن بود كه ما علاوه بر اين كه بايد بدانيم چرا ابى عبداللَّه قيام كرد ، و بدانيم كه چرا مظلومانه شهيد شد ، بايد اين مطلب به گونهاى بازسازى شود تا حتى المقدور بهتر بشنويم و ببينيم تا عواطف و احساسات ما برانگيختهتر شود . هر اندازه اينها در برانگيختهتر شدن عواطف و احساسات ما مؤثرتر باشد ، حادثه عاشورا در زندگى ما مؤثرتر خواهد بود . بنابراين صرف بحث و بررسى عالمانه واقعه عاشورا نمىتواند نقش عزادارى را ايفا كند . بايد صحنههايى در اجتماع به وجود آيد كه احساسات مردم را تحريك كند . همين كه صبح از خانه بيرون مىآيند مىبينند شهر سياهپوش شده است ، پرچمهاى سياه نصب شده است ، و خود اين تغيير حالت ، دلها را تكان مىدهد . گرچه مردم مىدانند فردا اول محرم است ، اما ديدن پرچم سياه اثرى را در دل آنها مىگذارد كه دانستن اين كه فردا اول محرم است آن اثر را نمىگذارد . راه انداختن دستههاى سينهزنى با آن شور و هيجان خاص خود مىتواند آثارى را به دنبال داشته باشد كه هيچ كار ديگر آن آثار را ندارد .
پس سؤال دوم اين بود كه چرا خاطره سيدالشهداء ( ع ) را فقط با بحث و گفتگو ، سخنرانى ، تشكيل ميزگرد و نظاير آن زنده نگه نمىداريم ؟ چرا بايد عزادارى كرد ؟ جواب اين است كه اين صحنهها بايد به وجود بيايد كه غير از عامل شناخت ، عامل احساسى - عاطفى نيز در ما تقويت شود . اگر اين عواطف تحريك شود ، آن گاه مىتواند اثر كند . نمونه چنين تأثيرى را مىتوانيد در زندگى فردى و نيز زندگى اجتماعى خود بيابيد . به خصوص در اين سى - چهل سال اخير كه حركت امام ( ره ) عليه دستگاه طاغوت و كفر شروع شد . ملاحظه كرديد كه در ايام محرم و صفر نام سيدالشهداء ( ع ) و عزادارى سيدالشهداء ( ع ) مردم را به حركت وادار مىكرد . اين شور و هيجان جز در ايام عاشورا پيدا نمىشود و جز با همين مراسم سنتى
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 435
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٤٣٥