عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 395

اما عقودى كه در جاهليت مرسوم بوده و قبلًا مورد بحث قرار گرفت ، يكى عقد تبنى و پسر خواندگى است كه مطلقاً اسلام آن را لغو و ابطال فرموده است . ديگرى عقد اخوت و برادرى است كه در اسلام هم بدان عمل شده و آثار آن از نصرت و موالات وارث معتبر بوده است . در اين صورت از حديث شريف چنين بر مىآيد كه گر چه پيمان نصرت و يارى يا عقد اخوت و موالات در زمان جاهليت منعقد شده باشد اگر با اسلام مناقضتى نداشته باشد ، اسلام آن را تأييد مىكند و محترم مىشمارد ، به خاطر اينكه تعهد در حد خود معتبر است ، تا چه رسد به عقودى كه در متن اسلام انجام گرفته است ، مانند عقد موازرت ، عقد مؤاخات ، حلف نصرت و يارى انصار ( بيعت عقبه ) و بالاخره اتحاد و همبستگى رسول خدا با اهل بيت گراميش و از جمله حسين ( ع ) كه مكرر دربارهء آنان فرمود « انْتُمْ مِنّى وَ انَا مِنْكُمْ : انَا حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَكُمْ وَ سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَكُمْ » چنان كه يك نفر هم پيمان نسبت به حليف خود مىگفت . منتها بعد از تكامل موازين حكومت اسلام و حكم ولايت و نصرت همگانى ، هرگونه پيمان نصرت و موالاتى بىمورد است ، زيرا با تكامل اساس حكومت اسلام و تعيين وظيفهء فرد و اجتماع ، افراد مسلمان همگان نسبت به هم برادرند ، و مجتمعاً و منفرداً نسبت به هم عهده‌دار ولايت و نصرت خواهند بود ( كه هم يد على من سواهم ) چنان كه همگان بعد از « غدير خم » و معرفى على ( ع ) به خلافت و جانشينى ، موظف بودند كه همان نصرت و يارى و همان اطاعت و اخلاصى را كه نسبت به رسول خدا داشتند ، دربارهء على اعمال كنند ، و در اين صورت حاجتى به بيعت و التزام طاعت ، به آن سان كه بعد از رحلت رسول خدا بين مسلمانان و خلفا انجام مىگرفت ، نبود ، و لذا رسول خدا فرمود : « لا عَقْدَ وَ لا حَلْفَ فِى الْاسْلامِ » . « 1 » ضمناً بايد توجه داشت ، اين بيعتى كه بعد از رسول خدا با خلفاى غير منصوص و به اصطلاح با رؤساى جمهور به عمل آمده است ، هيچگونه مشابهتى با بيعت رسول خدا نداشته ، زيرا چنان كه بررسى كرديم ، رسول خدا در برابر تعهد انصار و التزام به طاعت ، متعهد مىشد كه بهشت و رضوان الهى عايد آنان گردد ، و به همين مناسبت نام آن بيعت ( يك نوع