اقتصادى ، سياسى ، قضايى ، فرهنگى ، اخلاقى ، و اعتقادى جامعه نيست . « صلاح » عبارت است از تطبيق نظامات اجتماعى اسلام بر جامعهء مسلمانان ، و پيراستگى عقايد شان از خرافات و اوهام و باورهاى سخيف . بهترين دليل بر اينكه مفهوم منظور امام همين بوده عمل و مبارزهء تحققى او است . از اين توضيح كه « جنبش من اصلاح ملت جدم محمد ( ص ) است » پيداست كه جهادش ضديت با فساد رجعت به منظور تجديد انقلاب تكاملى اسلام و ساختمان مجدد جامعه بر طبق نظامات آن است . چون از اين تجديد ساختمان به « صلاح » تعبير شده و اين كار با ويرانى ساختمان موجود جامعه ملازمه دارد ، مىتوان آن را مبارزهء ضد فساد و ضد ارتجاع هم شمرد . اين حقيقت را نطقهاى بعدى امام و يارانش تحكيم مىبخشد . بههنگام دعوت ساير مسلمانان به همگامى و همرزمى ، ايشان را به جهاد ضد رجعت فراخوانده و نوع مبارزه را با همين وصف مشخص مىكرد . از مهمترين اسنادى كه در اين زمينه داريم و شايد مهمترين آنها ، دعوتنامهيى است كه از مكه براى سران قبائل مقيم بصره فرستاده است : انَّ قَوْمَنا اسْتَأْثَرُوا عَلَيْنا بِمَقامِ رَسُولِ اللَّهِ وَ نَحْنُ وَرَثَتُهُ وَ احَقُّ بِهِ مِنْهُمْ . فَانَّا ادْعُوكُمْ الى كِتابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ . فَانَّ السُّنَّةَ قَدْ اميتَتْ وَ الْبِدْعَةُ قَدْ احْيِيَتْ . فَانْ تَسْمِعُوا الَىَّ اهْدِكُمْ سَبيلَ الرَّشادِ . « 1 » هم قبيلهگان ما مقام پيامبر خدا را از ما كه ميراثبرش بوديم و به تصدى آن از ايشان سزاوارتر ، بر بودند و خاص خويش گردانيدند . من شما را به كتاب خدا و سنت پيامبرش فرا مىخوانم ، زيرا سنت ( يعنى رويه پيامبر و رويه اسلامى ) كاملًا از بين رفته و بدعت ( يعنى رويهء نو پيداى بيگانه از اسلام ) كاملا زنده و بازگردانده شده است . اگر سخنم را به گوش گيريد شما را به راه درست خردپذير رهنمون خواهم شد . يزيد بن مسعود نهشلى رئيس قبيلهء بنى تميم در بصره اين دعوتنامه را براى اتباع پر شمارش بر خوانده و همآوا اعلام آمادگى كردند و گفتند حاضرند با حسين بن على ( ع ) در جهاد بخاطر احياى سنت و نابودى بدعت همگام شوند . « 2 »
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 333
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٣٣٣
هامش
( 1 ) . تاريخ الكامل ، ابن اثير ، ج 4 ، ص 9 .
( 2 ) . لهوف ؛ تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 198 .