دو جور انحراف داريم ؛ يك وقت مردم فاسد مىشوند - خيلى وقتها چنين چيزى پيش مىآيد - اما احكام اسلامى از بين نمىرود ؛ ليكن يك وقت مردم كه فاسد مىشوند ، حكومتها هم فاسد مىشوند ، علما و گويندگان دين هم فاسد مىشوند ! از آدمهاى فاسد ، اصلًا دين صحيح صادر نمىشود ؛ قرآن و حقايق را تحريف مىكنند ، خوبها را بد ، بدها را خوب ، منكر را معروف و معروف را منكر مىكنند ! خطى را كه اسلام مثلًا به اين سمت كشيده است ، صد و هشتاد درجه به سمت ديگر عوض مىكنند ! اگر جامعه و نظام اسلامى به چنين چيزى دچار شد ، تكليف چيست ؟
البته پيغمبر فرموده بود كه تكليف چيست ؛ قرآن هم فرموده است : « مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَسَوْفَ يَأتِى اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحبُّهُم وَ يُحبُّونَهُ » - تا آخر - و آيات زياد و روايات فراوان ديگر و همين روايتى كه حالا از قول امام حسين برايتان نقل مىكنم .
امام حسين ( ع ) ، اين روايت پيغمبر را براى مردم خواند . پيغمبر فرموده بود ؛ اما آيا پيغمبر مىتوانست به اين حكم الهى عمل كند ؟
نه ، چون اين حكم الهى وقتى قابل عمل است كه جامعه ، منحرف شده باشد . اگر جامعه ، منحرف شد ، بايد كارى كرد ؛ خدا حكمى در اينجا دارد . در جوامعى كه انحراف به حدّى پيش مىآيد كه خطر انحراف اصل اسلام است ، خدا تكليفى دارد ؛ خدا انسان را در هيچ قضيهاى بى تكليف نمىگذارد .
پيغمبر ، اين تكليف را فرموده است ، قرآن و حديث گفتهاند ؛ اما پيغمبر كه نمىتواند به اين تكليف عمل كند .
چرا نمىتواند ؟ چون اين تكليف را آن وقتى مىشود عمل كرد كه جامعه منحرف شده باشد . جامعه در زمان پيغمبر و زمان امير المؤمنين كه جامعه به آن شكل منحرف نشده است ؛ در زمان امام حسن كه معاويه در رأس حكومت است ، اگر چه خيلى از نشانههاى آن انحراف ، پديد آمده است ، اما هنوز به آن حدى نرسيده است كه خوف تبديل كلى اسلام وجود داشته باشد .
شايد بشود گفت در برههيى از زمان ، چنين وضعيتى هم پيش آمد ؛ اما در آن وقت ، فرصتى نبود كه اين كار انجام بگيرد - موقعيت مناسبى نبود - اين حكمى را كه جزو مجموعهء
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 210
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٢١٠