خوردن اموال خدا دست از آستين برآوردند امّا ! عاقبت بافته‌هايش ( براى استحكام خلافت ) پنبه شد و كردار ناشايستش كارش را تباه ساخت و سرانجام شكم‌خوارگى و ثروت‌اندوزى براى هميشه نابودش ساخت . » « 1 » ابن ابىالحديد مىگويد : « اين تعبيرات از تلخ‌ترين تعبيرات است و به نظر من از شعر معروف حُطيئه كه گفته شده است هجوآميزترين شعر عرب است ، شديدتر است . » « 2 » در حكومت خليفه سوّم بدعت‌ها و نقض احكام خدا آن قدر اوج مىگيرد كه فرياد امر به معروف و نهى از منكر از هر سو بلند شده بسيارى از مهاجران و انصار از ا ينكه جامعه اسلامى به‌سوى ارزشهاى عصر جاهلى سوق داده شده و تعصّب قومى و نژادى به تمام معنا احياء گرديده است شكوه مىكنند او حكومت را به‌معناى استعباد ديگران و استثمار آنها تلقّى مىكرد و لذا تا حدّى كه مىتوانست در راه زراندوزى و تصرّف ناروا در بيت‌المال حركت كرد و استاندارانش بزرگ‌ترين كاخ‌ها را بنيان نهادند . عثمان براى اوّلين بار در دنياى اسلام يك رژيم مبتنى بر اشرافيت را برقرار ساخت . « 3 »

وقتى عثمان زمام امور خلافت را به‌دست آورد بستگانش را دور خود فرا خواند . حكم بن ابىالعاص را از تبعيد خارج كرد و به مدينه آورد . « 4 » همان‌كه پيامبر صلى الله عليه و آله او را طرد