زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 192

عرب از آنها زن به همسرى بگيرد و آن‌ها از عرب زن نگيرند ؛ عرب از آنها ارث ببرد و آنها از عرب ارث نبرند ؛ مقرّرى و ارزاقشان را اندك بده ؛ در جنگ‌ها جلو انداخته شوند تا راه هموار كنند و درخت‌ها را قطع كنند ؛ احدى از آنها در نمازى بر عرب امامت نكند ؛ در حضور عرب كسى از آنها در صف اوّل قرار نگيرد مگر آن‌كه ( عرب اندك باشد و ) صف را تكميل كنند ؛ احدى از آنها را بر سرحدّى از سرحدّات يا شهرى از شهرها به ولايت مگمار ؛ احدى از آنها سِمت قضاء را متصدّى نشود ؛ و كسى از آنها حكم و فتوا ندهد ؛ اين است سنّت و روش عمر در مورد آنها . . . . « 1 » چنان كه قبلًا گفتيم اين سياست ، بيگانه از اسلام و منافى با احكام و شرايع آن بود كه عمر ابداع كرد . و احتمالًا خليفه از برخى علماى يهود و نصارى كه به او نزديك بودند اين خط مشى را گرفته بود زيرا او در بسيارى از مسائل حسّاس به امثال كعب‌الاحبار ، عبدالله بن سلام و تميم دارى مراجعه مىنمود . به‌هر حال سياست تبعيض نژادى خليفه دوّم در عصر امويان نيز دنبال شد و پيامدهاى بسيار مخرّبى از خود به جاى گذاشت . البته عمر در روزهاى آخر حكومت خود از اين تبعيضاتى كه قائل شده بود پشيمان شد و اعلام كرد : « وَ انْ عِشْتُ هذِهِ السَّنَةِ ساوَيتُ بَيْنَ النَّاسِ فَلَمْ افْضَلْ احْمَرَ عَلى اسْوَدٍ ، وَ لا عَرَبِيّاً عَلى عَجَمِىٍّ ، وَ صَنَعْتُ كَما صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ وَ ابُوبَكْر . » « 2 » امّا قبل از اصلاح اين وضع ، كشته شد .