است ، « 1 » و پيامبر صلى الله عليه و آله در حجةالوداع اعلام كرد : هيچ عربى را بر غير عرب برترى و فضيلتى نيست جز به تقوا و پرهيزكارى . « 2 » و روز فتح مكّه فرمود : « اى مردم ! خداوند كبر و نخوت جاهليت و فخر فروشى با پدران را از ميان شما برداشت آگاه باشيد كه شما از « آدم » هستيد و آدم از گل بود ، همانا بهترين بندگان خدا بندهاى است كه از او پروا كند . . . پس هر كس كردارش او را به جايى نرساند حسب و نسبش او را ( بهجايى ) نمىرساند . . . » « 3 » ياران نزديك پيامبر صلى الله عليه و آله از ملّيتهاى گوناگون بودند : سلمان فارسى ، بلال حبشى ، ابوذر غفارى ، حذيفة بن يمان و . . . .
خليفه دوّم و تبعيض نژادى
در عصر خليفه دوّم بر خلاف نصّ صريح قرآن و سنّت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله ، سياست تبعيض نژادى بنيان نهاده شد و در تدابير احكام ، مقرّرات و مواضعى كه در شرايط و مناسبتها حالات مختلف داشت حقوق غير عرب پايمال گرديد و عرب بر عجم تفضيل و برترى يافت . و اعراب نيز برخى بر برخى ديگر برترى پيدا كردند . اين سياست پيامدهاى بسيار بدى در جهان اسلام به بار آورد كه يكى از آنها گرايش مسلمانان به دنيا و بهوجود آمدن اختلاف طبقاتى در بين آنان مىباشد . ابن ابى الحديد مىنويسد : « عمر در پرداخت اموال به مسلمانان ، قانون مساوات عصر پيامبر صلى الله عليه و آله را نقض كرد او سابقين در اسلام را بر مسلمانان ديگر ؛ مهاجرين از قريش را بر غير قريش ، مهاجرين را بر همه انصار و عرب را بر عجم و غير برده را بر بردگان ترجيح و برترى داد . « 4 »
هامش
( 1 ) - يا ايُّهَا النَّاسُ انَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ انْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا انَّ اكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ اتْقيكُمْ . ( حجرات ( 49 ) ، آيهء 13 . )
( 2 ) - الغدير ، ج 6 ، ص 188 ؛ مجمعالزوائد ، ج 3 ، ص 272 .
( 3 ) - بحارالانوار ، ج 21 ، ص 137 و 138 .
( 4 ) - شرح نهجالبلاغه ، ج 8 ، ص 111 .