سَيَأْتى عَلى امَّتى زَمانٌ لا يَبْقى مِنَ الْقُرانِ الَّا رَسْمَهُ وَ لا مِنَ الْاسْلامِ الَّا اسْمَهُ . . . . « 1 » پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله

خلفاء ، هم اهل بيت پيغمبر صلى الله عليه و آله را مهجور كردند و هم مانع انتشار سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله شدند . با به اجراء درآمدن اين سياست در طول بيش از دو دهه و در گذشت اصحاب ، كسانى پا به عرصه وجود نهادند كه هرگز سخنى از پيامبر صلى الله عليه و آله نشنيده بودند و جز با فتواى حكّام و احاديث ابوهريره و ابوموسى اشعرى و امثال آنها آشنا نبودند . لذا جامعه اسلامى از نظر فرهنگى در وضع تأسف‌بارى قرار گرفت . اين وضعيّت به‌قدرى حادّ بود كه على عليه السلام فرمود : « از اسلام چيزى جز اسمش باقى نمانده است . » « 2 » و اين در حالى بود كه فقط 20 سال از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله گذشته بود ! و پس از شهادت على عليه السلام و به انجام نرسيدن اصلاحات حضرت عليه السلام و حاكميتِ بيست سالهء معاويه ، اوضاع بسيار بدتر از