درگيرىها از بين رفته است . « 1 » ابن ابىالحديد ذيل خطبهء 210 نهجالبلاغه ضمن اينكه مىپذيرد كه جريان نفاق بعد از رحلت پيغمبر صلى الله عليه و آله ناپديد شده است آن را توجيه مىكند و مىنويسد : « منافقان بعد از پيامبر صلى الله عليه و آله از بين نرفتند بلكه در جامعه پنهان شدند . بهنحوى كه مسلمانان نمىتوانستند آنها را تشخيص دهند . بر خلاف زمان پيامبر صلى الله عليه و آله كه حضرت صلى الله عليه و آله از طريق وحى مطّلع مىشد . و قرآن پرده از چهره پر تزوير آنها مىافكند . حضرت رسول صلى الله عليه و آله چون آنها را بهخوبى مىشناخت ؛ زيرا قرآن مىفرمايد : « وَ لا تُصَلِّ عَلى احَدٍ مِنْهُمْ ماتَ ابَداً » امّا خلفاء مأمور به ظاهر بودند ؛ و همه مسلمانان نزد آنان يكسان بودهاند . » « 2 » در پاسخ ابن ابىالحديد مىگوييم مراد از ناپديد شدن جريان نفاق شناخت يا عدم شناخت منافقان نيست تا گفته شود پس از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله چون وحى قطع شد شناسايى آنها ميسّر نبود بلكه مقصود ، جبههء نفاق و خطى است كه در مقابل نظام اسلامى در عصر رسالت ايستادگى مىكرد و به انحاء مختلف با پيامبر صلى الله عليه و آله و خط هدايتى اسلام مبارزه مىكرد .
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 134
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص١٣٤
هامش
( 1 ) - تفسير الميزان ، ج 19 ، ص 290 .
( 2 ) - شرح نهجالبلاغه ، ابن ابىالحديد ، ج 11 ، ص 41 .