شرح حال مرحوم شيخ محمّد حسين آل كاشف الغطاء ( قدّه )
آية الله محقّق مدقّق ، العالِمُ الكُلّ ، الشّاعِرُ البحّاثُ المِنطيقُ ، فقيه عالى مقام و حكيم ذوالعزَّة و الإكرام ، كه از نوادر دهر و نوابغ عصر و جامع جميع علوم مختلفه و دانشهاى متفاوته بوده است ؛ و حقير يكى دو سال در به دو ورودم به نجف اشرف از طلعتش بهرمند مىشدم بدون آنكه توفيق استفاده از فيض محضرش را پيدا كنم : [ 1 ]
هامش
1 - ورود حقير به نجف اشرف هجدهم شهر صفر المظفّر سنهء 1370 بوده است ، و رحلت آن مرحوم در 18 شهر ذوالقعده سنهء 1373 . بارى شرح احوال اين عالم جليل و فقيه نبيل در « أعلام الشّيعة » علّامه حاج شيخ آقا بزرگ طهرانى قدّس سرّه در قسمت « نُقبآء البشر فى القرن الرّابع عشر » در جزء اول آن از ص 612 تا ص 619 به تفصيل آمده است .
« وى در نجف اشرف سنهء 1294 متولّد شد و با فكرى صائب و عزمى راستين به تحصيل و به درس و بحث و تأليف و تصنيف پرداخت . در زمان حيات استادش شرحى بر عروة الوثقى او نوشت . مؤلّفاتش به هشتاد عدد مىرسد ، و از جملهء آنها كتاب « الدّين والإسلام » يا « الدّعوة الاءسلاميّة إلى مذهب الإماميّة » مىباشد و آن در حكمت و عقائد است . و در سنهء 1329 در بغداد جزء اول آن به طبع رسيد ، و مشغول طبع جزء دوم آن بود كه با اشارهء مفتى شيخ سعيد زهاوى و به امر والى بغداد ناظم پاشا هجوم آوردند و مانع طبع آن شدند ، لهذا وى عازم طبع آن در خارج عراق شد . و عازم حجّ بيت الله الحرام گرديد و در اين سفر سفرنامهء بديعى نگاشت و آن را « نَزهَة السَّمَر و نَهزَة السَّفَر » نام گذاشت و در مراجعت به شام ، در صيدا آن دو جزء كتاب « الدّين و الإسلام » را به طبع رسانيد .
و در اثر مباحثات و مذاكراتى كه با فيلسوف الفريكة أمين الرّيحانى داشت كتاب « المطالعات و المراجعات » يا « النّقود و الرّدود » را در ردّ او نوشت . و در جزء اول آن ردّى بر لغوى معروف « الاب انستاس كرملى » صاحب مجلّهء « لغة العرب » نوشت و وى را به طريق وحشتآورى مورد ايراد و نقد قرار داد كه اگر شخص منصف كه جانبدار نباشد آن را مطالعه كند اهمّيّت علماء شيعه بالاخصّ كاشف الغطاء را مىفهمد . و من ترغيب و تحريض مىكنم كه هر مبتدى در علوم بلكه هر جوان
مسلمانى اين كتاب را بخواند . و در جزء دوم آن ردى قوىّ بر جرجى زيدان در
تأليف خود : « تاريخ ءَاداب اللغة العربيّة » نوشته است .
و از جملهء ديگر مؤلَّفات او « الأياتِ البيّنات » و « أصل الشّيعة و اصولُها » و « الفردوس الاعلى » و « الارض و التّربة الحسينيّة » و « العبقات العنبريّة » و « تحرير المجلّة » مىباشد و آن مهمترين آثار او در تأليف است . و آخرين كتاب مؤلّف او « المثل العليا فى الإسلام لا فى بحمدون » است . انتهى مختصرى را كه ما از مطالب مرحوم علّامهء طهرانى ( قدّه ) برگزيديم .
وأنا أقول : يكى از مؤلّفات ديگر او كه بسيار ارزشمند است كتاب « جَنَّة المأوى » مىباشد كه با مباشرت و تعليقهء دوست ارجمند و عزيز ديرين ما مرحوم شهيد حاج سيّد محمّد علىّ قاضى قدّس سرّه ، همانند كتاب « الفردوس الاعلى » به طبع رسيده است .