* * *
اى تو مخفى در ظهور خويشتن * وى رُخت پنهان به نور خويشتن لَقَد ظَهَرتَ فَلا تَخفَى عَلَى أحَدٍ
إلّا عَلَى أكمَهٍ لا يَعرِفُ القَمَرا * لَكِن بَطَنتَ بِما أظهَرتَ مُحتَجِبًا
وَ كَيفَ يُعرَفُ مَن بِالعُرفِ إستَتَرا [ 1 ]
حجاب روى تو هم روى تست در همه حال * نهانى از همه عالم ز بسكه پيدائى
قَالَ أمِيرُالمُؤمِنِينَ : لَم تُحِط بِهِ الأوهَامُ ، بَل تَجَلَّى لَهَا بِهَا ؛ وَ بِهَا امتَنَعَ مِنهَا . [ 2 ] وَ قَالَ : ظَاهِرٌ فِى غَيبٍ ؛ وَ غَآئِبٌ فِى ظُهُورٍ . [ 3 ]
وَ قَالَ : لَا يَجِنُّهُ البُطُونُ عَنِ الظُّهُورِ ؛ وَ لَا يَقطَعُهُ الظُّهُورُ عَنِ البُطُونِ . قَرُبَ فَنَأى ، وَ عَلَا فَدَنَا ، وَ ظَهَرَ فَبَطَنَ ، وَ بَطَنَ فَعَلَنَ ، وَ دَانَ وَ لَم يُدَن . أى ظَهَرَ وَ غَلَبَ وَ لَم يُغلَب . [ 4 ]
هامش
1 - « تحقيقاً هر آينه تو چنان ظاهر شدى كه بر هيچ كس پنهان نيستى مگر بر آن كور مادرزادى كه ماه تابان را نمىشناسد . و ليكن به واسطهء خودِ ظهورت پنهان شدى ؛ پس چگونه امكان دارد كه شناخته شود آن كس كه خود شناسائى علّت پنهانى او گرديده است ؟ »
2 - « حضرت أميرالمؤمنين عليهالسّلام فرمودند : انديشهها و قواى متخيّلهء انسانى نمىتواند بر او احاطه نمايد ، بلكه مطلب از اين قرار است كه خداوند به وسيلهء خودِ اين افكار بر آنها ظاهر شده است ؛ و به وسيلهء خود اين افكار نيز از آنها پنهان گشته است . »
3 - « و فرمود : آشكار است در عين پنهانى ؛ و پنهان است در عين آشكارائى . »
4 - « و فرمود : پنهانيش وى را از آشكارا بودن باز نمىدارد ؛ و آشكارا بودنش او را از پنهانيش جدا نمىسازد . نزديك است در عين دورى ، و بلند است در عين پستى ، و آشكار است در عين پنهانى ، و پنهان است در عين آشكارائى ، و جزا مىدهد بدون آنكه كسى او را جزا دهد . يعنى آشكارا مىشود و غلبه پيدا مىكند بدون آنكه مغلوب گردد . »