نظام اراده و تدبير به هر صورت و گونه درمىآئى . ايمان آوردم به آن ذاتى كه بواسطه تو تاريكيها را زدود و ناشناختهها را واضح و روشن ساخت و تو را نشانهاى از نشانهها و علامات سلطنت و اقتدارش قرار داد . و ترا به زياده و نقصان و طلوع و افول و تماميّت و كسوف متحوّل گردانيد و در تمام اين موارد تو مطيع و فرمانبردار او بودى و اراده او را با سرعت و بدون كمترين تأنّى و تأخيرى به ظهور مىرساندى . . . . »
و اما ادراك و شعور حيوانات و كيفيّت ارتباط آنان با ملكوت و شناخت حقيقت ولايت معصومين عليهم السّلام به ميزان ادراك خودشان كه خود حديثى است مفصّل ، كه نمونهها و شواهدى از آن در كتب تاريخ و روائى ما بسيار به چشم مىخورد به نحوى كه جاى هيچ گونه شكّ و شبههاى باقى نمىگذارد و منكر آن جز عناد و تعصّب و كوردلى چيزى را به اثبات نمىرساند .
در معارف شيعه و كتب احاديث ، روايات و حكايات مربوط به كيفيت اتّصال نفوس حيوانات به عالم برزخ و مثال كلّى ، و ميزان معرفت آنها نسبت به وسائط عالم وجود ، و ولايت حضرات معصومين عليهم السّلام و نيز اولياى الهى و اظهار خضوع و خشوع در قبال اراده و مشيّت خداى متعال و برجستگان عالم خلقت و اهل معرفت و كرامت و تبدّل حالات و روحيّات آنها در مواقع مختلف ، و تحوّل به حال مسرّت و حزن در ازمنهء متفاوته الى ما شاء الله نصوص و عبارات موجود است .
روايتى است غريب از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم دربارهء كسى كه طالب علوم الهى و معارف حقّه ربّانى است . مرحوم كلينى در اصول كافى در فصل فضيلت علم نقل مىكند :
. . . عَن أبى عَبدِ اللهِ عليه السّلام قالَ : قالَ رَسولُ اللهِ صلّى الله عليه و آله : مَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَطلُبُ فيهِ عِلمًا سَلَكَ اللهُ بِهِ طَرِيقًا إلَى الجَنَّة و إنَّ المَلائِكَة لَتَضَعُ
افق وحى (نقد نظريه دكتر عبد الكريم سروش درباره وحى) (فارسى) — صفحة 50
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٥٠