به هرحال نفس اين اراده يك حقيقت واحدى است كه از مرتبهء ذات بارى نشأت مىگيرد و مىتوان براى او گرچه در مقام تصوّر باطل فرض ثانى و ثالث و . . . نمود .
امّا مسأله وحدت ذات كه همان مرتبه احديّت است حتّى در مقام تصور باطل نيز فرض ثانى و ثالث را بر نمىدارد و لذا مساوى و مساوق با نفس وجود است نه امرى كه زائد بر ذات و منتزع از آن در عالم اعتبار باشد .
اينكه از برخى از بزرگان فلسفه و عرفان افتراق مرتبهء احديّت با ذات واجب الوجود و اعتباريّت آن را در مقام تنزّل ذات بيان نمودهاند محلّ تأمّل و نظر است .
به هرحال بحث در وحدت حقيقت اسماء الهى در اصل و ريشهء آنها ، نه در مقام بروز و ظهور خارجى آنها ، و تعدّد اين حقيقت و به تعبير ديگر وحدت و تعدّد منتزع عنه اين اسماء از ديرباز بين فلاسفه و حكماء الهى و متكلّمين و غيرهم همچنان مستمرّ بوده است .
بحث از مابازاء خارجى و مفهوم علم و قدرت و حيات إلهى
شكّى نيست كه مفهوم علم و قدرت و حيات همچون مابازاء خارجى آنها داراى مراتب اختلاف و افتراق و تعدّد در مصداق مىباشند و به همين لحاظ ادراك مفاهيم متفاوته و در نتيجه اسامى مختلفه به وجود آمده است و اگرچنانچه اين اسامى همه بر يك مصداق و محكىّ خارجى بدون هيچ اعتبار مخالفى صدق مىكردند ديگر اختلاف در تسميه لغو و بيهوده خواهد بود و دليلى براى اين اختلاف نمىباشد .
آنچه كه ما از مفهوم علم و مصاديق خارجى آن ادراك مىكنيم و هر كسى بر حسب سعه وجودى خود و ميزان تجرّد عقلانى و قدرت مفكّره از آن بهره مىبرد قطعاً با مصداق قدرت و نمونههاى خارجى آن ، چه در عالم ذهن و نفس و چه در عالم صورت و مادّه و چه در عوالم مجرّده متفاوت است . و بر همين