« كسى كه روش پسنديده نيكوئى در ميان جامعه بر جاى نهاد ، اجر آن سنّت و اجر و پاداش تمام كسانى كه بدان عمل نمايند تا روز قيامت به او نيز تعلّق خواهد داشت و كسى كه روش نادرست و خلافى را پى نهاد عواقب سوء و زشتى آن روش دامن او را نيز تا روز قيامت خواهد گرفت . »
و بدين لحاظ روشها و سيرهء عملى يك ملّت را سنّت گويند چنانچه ما روشها و عملكردهاى مردم جاهل و اقوام به دور از فرهنگ اديان الهى را سنن جاهلى مىناميم مانند پرستش بتها و زنده به گور كردن دختران و معاملات ربوى و بردهدارى در دوران پيش از اسلام چه در ميان اعراب و چه در ميان ملل مغرب زمين و جنگ و خونريزىها براى تصاحب و اغتصاب سرزمينها و استثمار ملل مستضعف و ناتوان . بنابراين سنن اسلامى به شيوهء كردار ملّتى گويند كه منتسب به اسلام مىباشند گرچه بر خلاف روش و مرام لواداران دين و صاحبان اصلى دين و منهج آنان باشد .
رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم در مدّت بيست و سه سال بعثت خود ، كلّيّه احكام و تكاليف امّت را به صورت كلّى براى مردم بيان فرمود و بر اين مطلب تصريح نمود و فرمود : آنچه را من حلال نمودم تا روز قيامت حلال و آنچه را من حرام نمودم تا روز قيامت حرام مىباشد و هيچ كس در هيچ زمانى حقّ تغيير آن را ندارد . متأسفانه پس از رحلت رسول خدا بر خلاف نصّ و تصريح آن حضرت ، خلافت را از جايگاه خود خارج نمودند و به دست نااهلان سپردند و آنها نيز بنابر مصالح حكومتى و منافع شخصى و ديدگاه سليقهاى خود به تحريف و تبديل احكام و تكاليف پرداختند كه از جملهء آنها : [ 1 ]
حذف و ابطال حجّ تمتّع و تبديل آن به حجّ قِران و يا افراد بود و نيز از
هامش
[ 1 ] - الكافى ، ج 8 ، ص 58 ( خطبة أميرالمؤمنين عليهالسّلام ) ؛ بحار الأنوار ، ج 31 ، ص 7 .