شكّى نيست كه حكم بر اساس مشاوره و كثرت رأى دور تر است از خطاء تا حكم انفرادى و شخصى ؛ ولى اين مسأله بامسألهء عصمت متفاوت است و كلام رسول خدا در تأييد جماعت و مشورت بر اساس همين اصل استوار است ، چنانچه از خود آن حضرت فريقين روايت مىكنند : لا تَزالُ طائِفة مِن امتى قائمة علَى الحقّ . [ 1 ]
اين روايت تصريح دارد بر اينكه مسألهء جماعت و اجتماع مسلمين و تأكيد بر حفظ آن ( چنانچه از بيهقى و طبرانى و فخر رازى و ابن أبى الحديد و حاكم نيشابورى و احمد حنبل و ساير علماى عامّه و نيز بعضى از خاصّه نقل شده است ، مانند روايت : مَن خَرجَ مِن الجَماعة قيدَ شِبْرٍ فقَد خَلع رَبَقة الإسلامِ . . . ، [ 2 ] و يا : مَن فارَقَ الجماعة ماتَ . . . ، [ 3 ] و يا : يَدُ اللهِ مَع الجماعة . . . ، [ 4 ] و امثالها ) به جهت حفظ وحدت مسلمين است نه به جهت وجود ملكهء عصمت در آن ؛ زيرا حكم رسول خدا بر قوام بر حقّ براى طائفهاى از امّت نه براى جميع آن ، و اجتماع آن خود دليل است كه بايد اين طائفه داراى تمايز و خصوصيّتى جداى از ساير افراد باشند . حال بايد سؤال كرد اين طائفه كدامند ؟ و رسول خدا در زمان حيات خويش كدام فريق را پيوسته و دائماً قرين و مصاحب با حقّ قرار داده است ؟ و در اينجا چارهاى جز پذيرش و اعتراف به حديث متواتر از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم نيست كه فرمود :
هامش
[ 1 ] - المعجم الأوسط ، ج 8 ، ص 58 ؛ و در مجامع روائى شيعه با اختلاف كمى وارد شده است ؛ و در كتاب كشف الغمّة فى معرفة الأئمة ، ج 2 ، ص 479 ، عَن جابرِ بن عبد الله قالَ : سَمعتُ رسولَ الله صلّى الله عليه و آله و سلّم يقول : لا تَزالُ طائفة من امّتى يقاتِلون على الحَق ظاهرينَ إلى يومِ القيمة .
[ 2 ] - الدّر المنثور ، ج 2 ، ص 286
[ 3 ] - مسند احمد ، ج 3 ، ص 445 : مَن فارقَ الجماعة مات ميتة جاهلية .
[ 4 ] - كنز العمّال ، ج 1 ، ص 116 ، شماره 1030