جميع صلوات و نمازهاى او بكنيد ، يا در اين صورت راه ديگرى را بايد در جلوى پاى او قرار دهيد و مطابق با ظرفيّت و سعهء مدركاتش با او برخورد نمائيد ؟ طبيعى است طرح فتاوى به نحو كلّى و به يك منوال در رسالههاى عمليّه با وجود يك همچنين موارد ( كه اين يكى از موارد بسيط و ابتدائى از احكام است تا چه رسد به احكام خطير و مهمّ و حسّاس ) موجب چه عواقب و تبعاتى خواهد شد . امّا ايشان هرچه سعى كردند اين مطلب را به آن عالم محترم تفهيم كنند ميسّر نگرديد .
لحاظ شرائط روحى مقلّدين و نحوه برخورد فقيه با آنان و كيفيّت القاء احكام از مهمترين و سختترين مراحل استنباط احكام و القاء آن به مخاطبين مىباشد . جائى كه براى بيان يك حكم ساده تكليفى اين فروع و شعوب مختلف وجود دارد و هر كدام حكم خاصّ خود را مىطلبد ، حال ببينيم براى احكام نفسى و روحى و معضلات و مشكلات روحى و مسائل غامضهاى كه بسيارى حتّى از درك آن عاجزند تا چه رسد به حلّ آنها و رفع شكّ و ترديد از آنها ، به هر كس و هر جا مىتوان مراجعه كرد و حلّ مسأله را از آنان استفسار نمود ؟ !
فرمايش امام باقر عليه السّلام به أبى حمزه : فَاطلُب لِنَفْسِكَ دليلًا
امام باقر عليهالسّلام خطاب به أبى حمزه ثمالى مىفرمايند :
يا أبا حَمزةَ ! يَخرجُ أحدُكم فَراسخَ فيَطلبُ لنفسِه دليلًا و أنتَ بِطُرُق السّمآء أجهلُ مِنك بطُرقِ الأرضِ ؛ فَاطلُب لِنفْسِكَ دَليلًا . [ 1 ]
« اى أبا حمزه ! اگر فردى از شما بخواهد مسافتى چند فرسخ را بپيمايد براى اين منظور دليل و راهنمائى مىطلبد ، و تو راههاى آسمانى و حجابهاى عوالم غيب را كجا تشخيص مىدهى درحاليكه نادانى و جهالت تو به اين عوالم بسيار بيشتر از جهالت تو به راهها و طرق زمين مىباشد ؛ حال كه چنين است بر
هامش
[ 1 ] - كافى ، ج 1 ، ص 184