امن و آرامش نخواهد كرد . و انسان نمىتواند بهيچوجه بار تكاليف و دستورات خود را به گردن او بيندازد و اوامر او را به منصّهء ظهور برساند .
در اينجا مسأله قدرى دقيقتر و عميقتر و ظريفتر مىشود و اختبار و امتحان اين قسمت ديگر كار هر كسى نيست . بلكه بايد فردى خبير به مسائل روحى و نفسى و سلوكى باشد و در اين راه تجربيّاتى نيز كسب نموده باشد .
در اين باره مرحوم والد قدّس سرّه نقل مىفرمودند : در ايّامى كه مرحوم شيخ الفقهاء الصّالحين و فخر العلماء المتّقين آية الله ميرزا محمّد تقى شيرازى رحمة الله عليه در كربلاى معلّى رياست و مرجعيّت عامّه را حائز بودند ، جمعى خدمت مرحوم جمال السّالكين و عماد العلماء الرّبانييّن آية الله شيخ محمّد بهارى همدانى رضوان الله عليه مىرسند و از درجه تقوى و عدالت و خلوص جناب ميرزا از ايشان استفسار مىكنند . مرحوم آقا شيخ محمّد بهارى كه بسيار مزّاح و شوخ طبع و ظريف بود در پاسخ مىگويد : جواب شما را فردا خواهم داد . و در عين حال شبهنگام در وقت نماز جماعتِ ميرزا مىآيد و سجّاده خود را كنار سجّاده ميرزا محمّد تقى قرار مىدهد و مشغول نماز مغرب مىشود . پس از اتمام نماز به آن افرادى كه از او راجع به درجه خلوص و عدالت و تقواى ميرزا سؤال كرده بودند مىگويد : من ايشان را امتحان كردم ، ابداً و ابداً به اندازهء سر سوزنى خطور و تصوّر و مطلب خلاف در نفس ايشان نيامد و همينطور مستقيم و محكم تا آخر نماز در حال توجّه و حضور بودند ! و اين مسأله نشان مىدهد كه مرتبه خلوص و رفض انانيّت و شخصيّت طلبى در نفس مرحوم ميرزا محمّد تقى مستقرّ شده بود و از جنبه حال به جنبه ملكه و دوام متحوّل گشته بود .
امّا بايد اعتراف نمود كه از اين مرحله نيز تا مقام توحيد فاصله بسيار است . ممكن است يك فرد مانند ميرزا موفّق به اين توفيق شده باشد ، امّا نفس همچنان در وجود خود باقى و هستى او در قبال هستى و وجود حضرت حقّ
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 479
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٤٧٩