وحدت يعنى يكى شدن و يگانه بودن اين افعال و اسماء و صفات و ذات در آن حضرت متعال .
در اين صورت وحدت وجود يعنى نتيجه و ماحصل بدست آمدهء از توحيد و ثمرهء اين شجره مثمره . پس كجا توحيد با وحدت ضدّيت دارد ! توحيد اسلام كمال ملايمت بلكه عينيّت با آن را دارد . وحدت وجود شربت شيرين و خوشگوار توحيد حقّ در مراحل كثرات است .
امّا اين بىانصافان كه نمىتوانستهاند و نتوانستهاند آنان را به توحيد در وجود متّهم سازند ، زيرا اين كلام ملعبه و بازيچهبراى دشمنان و دوستان مىشد كه عجيب است ! چه عيب دارد كسى كه به دين اسلام گرويده است به نتائج غائى آن كه توحيد در ذات و در صفت است برسد و توحيد در وجودى گردد ؟ آمدهاند لفظ توحيد را با وحدت عوض كردهاند ، و عوام النّاس كالأنعام هم كه خبر از هيچ چيز ندارند ، گرز وحدت وجودى را بر سر آنان مىكوبند . و ايشان به عنوان كافر ملحد زنديق خارج از دين صبغهء نجس العين به آنان زدهاند تا مردم از صد مترى دستشان به آنان نرسد .
مخالفت با معتقدين به وحدت وجود عبارهءٌ اخراى مخالفت با اهل توحيد است ؛ يعنى با موحّدين .
مشركين عرب و بالأخص قريش كه مخالفت با رسول اكرم صلّى الله عليه و آله مىكردهاند ، بر اساس توحيد و يگانه دانستن و يگانه شمردن مبدأ و معاد و جميع امور مابينهما بوده است .
آنان مىگفتهاند : اين مرد زنديق و ملحد است ، سحر مىكند و به توحيد فرامىخواند ، و اين خروج از دين و آئين و سنّت ماست . او مردى است پليد ! يا وى را بدين جرم و جريمه بايد بكشيم ، و يا از شهر و ديارمان بيرون كنيم ، يا خانه را بر سرش آوار آوريم يا در عزلت و انزوا تنها و تنها خودش و پيروانش را محصور كنيم .
( وَ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَ قالَ الْكافِرُونَ هذا ساحِرٌ كَذَّابٌ * أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَىْءٌ عُجابٌ * وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 421
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٤٢١