شاخصهء چهارم : انسان كامل امور خود را با نزول اراده و مشيّت حقّ منطبق مىكند
چهارمين خصوصيّت از خصوصيّات عارف كامل اين است كه : فعل و گفتار و كيفيّت مشى و مرام و تربيت او با قوانين عالم ظاهر انطباق كامل داشته باشد . يعنى در حركات و رفتارش كمتر مسألهاى مشاهده شود كه با جريانات عادى و مسائل متعارف عمومى منافات داشته باشد . و اين بدين معنى نيست كه اصلًا در اطوار حيات او اين مسائل به چشم نخورد ، بلكه اصل و اساس در طول حيات و زندگى او و ارتباط او با مسائل خارجى بر رعايت آداب و قواعد ظاهرى همچون ساير افراد از مردم استوار باشد ؛ و به هر ميزان اين مطلب در او قويتر باشد ، سعه و ظرفيّت بقاء او از ديگران بيشتر خواهد بود .
رفتار و كردار انسان كامل خارج از سلسلهء علل و اسباب نيست
و سرّ مسأله در اين است كه : وجود حضرت حقّ از مرتبهء بساطت و صرافت محضه كه در عوالم مادون تنزّل مىيابد به تناسب همان مرتبه آثار و خصوصيّات آن عالم را به خود مىگيرد ؛ و چون مراتب وجود بحسب شدّت و ضعف و فعليّت و قوّه و مراتب تجرّد متفاوت است ، آثار و لوازم آن متناسب با خود آن مرتبه با ديگر مراتب متفاوت خواهد شد ؛ درحاليكه همهءاين عوالم از نشآت اراده و مشيّت پروردگار است ، و خواست و ارادهء حقّ بر كيفيّت و كمّيّت آن تعلّق گرفته است و اين يك امر تكوينى است . يعنى قدرت و قوّتى كه در