تحوّلى و تغييرى در آنها راه ندارد ، و در آيات قرآن از آن به امّ الكتاب تعبير شدهاست ، چنانچه در آيه شريفه وارد است : ( يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ ) [ 1 ] .
« او هر چه را كه بخواهد محو و نابود مىكند و هر چه كه ارادهاش تعلّق گيرد وجود مىبخشد و پيش اوست اصل و حقيقت كتاب . »
و يا در آيه ديگر مىفرمايد : ( وَ إِنَّهُ فى أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِىٌّ حَكيمٌ ) [ 2 ] .
« و به تحقيق كه اين قرآن كريم در مرتبه و حقيقت كتاب اصلى در نزد ما داراى مقامى بس شامخ و بلند مرتبه و متقن است . »
و يا از آن به لوح محفوظ تعبير شده است ، در مقابل لوح محو و اثبات ، مانند آيه شريفه :
( بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَجيدٌ * فى لَوْحٍ مَحْفُوظٍ ) [ 3 ] .
« بلكه او قرآنى است داراى مجد و عظمت كه در لوح محفوظ ثابت مىباشد »
در اين مرتبه هيچ تغيير و تحوّلى و محو و اثباتى وجود ندارد ، بلكه همه اشياء به صورت علميّه خود در علم ازلى حقّ ثابت و لا يتغيّر خواهند بود ، و هر تغيير و تحوّلى كه در عالم مادّه رخ دهد ، و يا به تعبير بعضى از روايات در صورت عينى اشياء به ارادهء حضرت حقّ بدا حاصل شود مربوط به علم ما و محدوديّت سعهء وجودى ما نسبت به إشراف عوالم ربوبى و سلسلهء علل وقوعى اشياء است نه مربوط به علم حقّو ارادهء حقّ ، و الّا لازمه خلاف اين مسأله اثبات
هامش
[ 1 ] سوره الرّعد ( 13 ) آيهء 39
[ 2 ] سوره الزّخرف ( 43 ) آيهء 4
[ 3 ] سوره البروج ( 85 ) آيه 21 و 22