كه هيچ وجود او در مقابل خدا كوچكترين قدر و قيمتى ندارد ، و عمل او جز شرمندگى و طاعت او جز خجلت چيزى نيست .
هنگامى كه نور احديّت و مقام عزّ لايتناهى الهى سراپاى عبد را بگيرد و او خود را محو و نابود در آن درياى بيكران مشاهده كند ، كجا مىتواند براى آن نور شمع نيم سوختهء هستى خود در مقابل فروزش شمس جهان تاب توحيد اثر و قدرى را حساب كند ! در آن وقت فريادش بلند مىشود و از اعمال و طاعات خود معذرت مىطلبد و فقط و فقط نظرش بر رحمت اوست و اميدش به عفو و كرم او ؛ لذّتش در انس با او و عقابش در بعد و دورى و هجرت اوست .
مناجات حضرت سجّاد در سجدهء شكر نمازهاى شب خود
روايت شده است كه حضرت زين العابدين عليه السّلام در بين هر دو ركعت نمازى كه مىگزاردند از نمازهاى شب ، سجدهء شكر بجاى مىآوردند و در آن سجده مىگفتند :
إلَهِى بِعِزَّتِكَ و جَلالِكَ و عَظَمَتِكَ لَو أنِّى مُنذُ بَدَعتَ فِطرَتِى مِن أوَّلِ الدَّهرِ عَبَدتُكَ دَوامَ خُلُودِ رُبُوبِيَّتِكَ بِكُلِّ شَعرَة فى كُلِّ طَرفَة عَينٍ سَرمَدَ الأبَدِ بِحَمدِ الخَلائِقِ و شُكرِهِم أجمَعِينَ ، لَكُنتُ مُقَصِّرًا فى بُلُوغِ أداءِ شُكرِ خَفِىِّ نِعمَة مِن نِعَمِكَ عَلَىَّ ! و لَو أنِّى كَرَبتُ [ 1 ] مَعادِنَ حَدِيدِ الدُنيا بِأنيابِى و حَرَثتُ أرضَها بِأشفارِ عَينِى و بَكَيتُ مِن خَشيَتِكَ مِثلَ بُحُورِ السَّماواتِ و الأرَضِينَ دَمًا و صَدِيدًا لَكانَ ذَلِكَ قَلِيلًا مِنِّى فى [ من ] كَثِيرِ ما يَجِبُ مِن حَقِّكِ عَلَىَّ ! و لَو أنَّكَ إلَهِى عَذَّبتَنِى بَعدَ ذَلِكَ بِعَذابِ الخَلائِقِ أجمَعِينَ و غَطّيتَ [ 2 ] لِلنّارِ خَلقِى و جِسمِى و مَلأتَ طَبَقاتِ جَهَنَّمَ [ و أطباقَها ] مِنِّى حَتَّى لا تَكُونَ فى النّارِ مُعَذَّبٌ غَيرِى و لا يَكُونَ لِجَهَنَّمَ حَطَبٌ سِواىَ لَكانَ ذَلِكَ بِعَدلِكَ عَلَىَّ قَلِيلًا فى كَثِيرِ ما استَوجَبتُهُ مِن عُقُوبَتِكَ ! [ 3 ]
هامش
1 - مفتاح الفلاح ، للشيخ بهاء الدين العاملى ، ص 245 ؛ و أسرار الصلاة ، الطبع الجديد ، ص 308 ، و الطبع القديم ص 138 ، للحاج الميرزا جواد آقا : [ خدايا قسم به عزّت و جلال و عظمتت ، اگر مرا از آن هنگام كه فطرتم را بسرشتى از ابتداى عالم خلقت در تمام دوران بىنهايت پروردگارى تو به عبادت مىپرداختم و به تعداد موهاى بدنم در تمامى لحظهها در گستره بىانتهاى عالم وجود همراه با حمد و شكر تمام خلائق به شكر تو مىپرداختم و به تحقيق در اداء شكر نعمتى از نعمتهاى پنهانى تو عاجز و ناتوان بودم . و اگر معدنهاى آهن دنيا را با ناخنهاى خود حفر مىنمودم و زمين را با مژه چشمان شخم مىزدم و از خوف و بيم تو مانند درياهاى آسمانها و زمين خون و خونابه از ديدگان مىباريدم قطعاً اين مقدار كمى از بسيار حقوقى بود كه نسبت به تو مىتوانستم ابراز كنم و اگر تو اى خداى من پس از اين امور مرا عذاب نمائى به عذاب تمامى خلائق ، و جسم و بدنم را به آتش دوزخ بسپارى و تمامى طبقات جهنّم را از بدن و جسم من انباشته كنى تا كسى غير از من در دوزخ باقى نماند و هيچ هيزمى جز بدن من در جهنّم وجود نداشته باشد ، تمامى اين مسايل عقوبتى ناچيز است از عقوبتهاى بسيار كه به مقتضاى عدل تو نسبت به من روا مىدارى . مترجم ]
[ 1 ] - كَرَبَ - كربًا الأرض : قلبها و حَرَثها للزرع و نحوه .
[ 2 ] - در مفتاح الفلاح و أسرار الصلاة طبع جديد : و عَظَّمتَ .