هميشه بايد در بعد از عبادتى كه از انسان سر مىزند انسان فقط اميد به رحمت او داشته باشد ، نه آنكه پشتگرم به عملى كه نموده است بوده باشد .
و نَظَرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِىٍّ عَلَيهما السّلام إلَى اناسٍ فِى يَومِ فِطرٍ يَلعَبُونَ و يَضحَكونَ ؛ فَقالَ لأصحابِهِ و التَفَتَ إلَيهِم :
إنَّ اللهَ عَزَّوجَلَّ جَعَلَ شَهرَ رَمَضانَ مِضمارًا لِخَلقِهِ يَستَبِقُونَ فيهِ بِطاعَتِهِ إلَى رِضوانِهِ ، فَسَبَقَ فيهِ قَومٌ فَفازُوا و تَخَلَّفَ آخَرُونَ فَخابُوا ؛ فَالعَجَبُ كُلُّ العَجَبِ مِنَ الضّاحِكِ اللّاعِبِ فِى اليَومِ الَّذِى يُثابُ فِيهِ المُحسِنُونَ و يَخِيبُ فِيهِ المُقَصِّرُونَ ! و ايْمُ اللهِ لَو كُشِفَ الغِطاءُ لَشُغِلَ مُحسِنٌ بِإحسانِهِ و مُسِىءٌ بِإساءَتِهِ ! [ 1 ]
اين مجموع شرائط هفتگانهاى بود كه براى صوم الخاصّ لازم است .
و امّا سوّم : صوم خاصّ الخاص ، و آن روزهء مقرّبين درگاه خداست . در باب بيستم از « مصباح الشريعة » فرمايد :
هامش
[ 1 ] من لا يحضره الفقيه ، طبع نجف ، ج 2 ، ص 113 ؛ و وسائل الشيعة ، ج 5 ، ص 140 ؛ و نظير اين روايت از حضرت مجتبى عليه السّلام در همان كتاب در باب صلاة نقل شده است : [ در روز عيد فطرى امام حسن مجتبى عليه السّلام ديدند جمعى به خوردن و شوخى كردن و سرگرمى مشغولند ، درحاليكه به آنها نگاه مىكردند به اصحاب خود فرمودند : خداى متعال ماه رمضان را ميدان مسابقهء بندگانش قرار داد كه بواسطهء اطاعت و انقياد از او بسوى رضوان و مراتب عاليه بهشت سبقت بگيرند پس گروهى در اين عرصه پاى همّت به ميان نهادند و گوى سبقت از ديگران ربودند و گروهى با سستى و تكاهل و غفلت خويش را به عقب راندند و از نعيم الهى خود را محروم ساختند . پس چقدر عجيب و ناپسند است از گروهى كه اوقات خود را به خنده و سرگرمى در روزى بگذرانند كه پاداش نيكوكاران در اين روز به آنان عطاء مىشود و سرشكستگى و سرافكندگى را براى كاهلين و سست عزمها روا مىدارند ، و قسم به خداى متعال كه اگر پرده از جلوى چشمان شما برداشته مىشد مىديديد كه چگونه نيكوكاران در نعيم و لذّت حسنات و كردار نيكوى خويش منغمرند و چگونه ستمكاران و نا اهلان گرفتار عذاب و مصائب كردار زشت و ناپسند خودند . مترجم ]