بسا در شبهاى رمضان بيشتر از ماههاى ديگر غذا مىخورند ، براى آنها اين چنين روزه اثر واقعى نخواهد داشت . بلكه يكى از آداب روزه آنست كه شخص روزهدار در روز زياد نخوابد تا خوب گرسنگى و تشنگى را درك كند و ضعف قواى حيوانى را بفهمد ، و هر شب كه بگذرد قدرى از اين صفتهاى قواى حيوانى به روى هم متراكم گردد تا نشاط روحى او بحدّ كمال ، و خفّت قواى بهيميّت او بحدّ نازل منتهى شود ؛ در اين حال ممكنست در اواخر ماه مبارك رمضان به شرف ليلة القدر مشرّف گردد . چون ليلة القدر شبى است كه در آن انوار ملكوت الهى بر عبد منكشف گردد ؛ لذا براى كسى كه مىخواهد از اين بهرهء عظماى الهى نصيبى وافر بردارد بايد هر شب نيز مقدارى را به نماز و ذكر بگذراند .
رَوَى زُرارَة عَن أبِىجَعْفَرٍ عليه السّلام : أنَّ النَّبِىَّ صلى الله عليه و آله لَمّا انْصَرَفَ مِن عَرَفاتٍ و صارَ [ سَارَ ] إلَى مِنًى ، دَخَلَ المَسجِدَ فَاجْتَمَعَ إلَيهِ النّاسُ يَسألُونَهُ عَن لَيلَة القَدرِ ؛ فَقامَ خَطِيبًا فَقالَ بَعدَ الثَّناءِ عَلَى اللهِ عَزَّوجَلَّ أمّا بَعدُ ، فَإنَّكُم سَألتُمُونِى عَن لَيلَة القَدرِ ، و لَم أطوِها عَنكُمْ [ 1 ] لأنِّى لَم أكُنْ بِها عالِمًا . اعْلَمُوا أيُّها النّاسُ : أنَّهُ مَن وَرَدَ عَلَيهِ شَهرُ رَمَضانَ و هُوَ صَحِيحٌ سَوِىٌّ فَصامَ نَهارَهُ و قامَ وِردًا [ 2 ] مِن لَيلِهِ و واظَبَ عَلَى صَلاتِهِ و هَجَرَ [ 3 ] إلَى جُمُعَتِهِ و غَدا إلَى عِيدِهِ فَقَد أدرَكَ لَيلَة القَدرِ و فازَ بِجائِزَة الرَّبِّ عَزَّوجَلَّ . [ 4 ]
هامش
[ 1 ] طوى الحديث : كَتَمه .
[ 2 ] فى لسان العرب : الوِرد : النّصيبُ مِن القُرآنِ ؛ إلى أن قال : الوِرْدُ الجُزءُ مِن اللَّيلِ يَكونُ عَلَى الرّجُلِ يُصَلِّيهِ .
[ 3 ] وفى بعض النسخ : و هاجَرَ إلى جُمعَتِهِ .
[ 4 ] من لا يحضره الفقيه ، طبع نجف ، ج 2 ، ص 60 ؛ و ج 2 ، ص 97 ، طبع جامعه مدرّسين : [ زراره از امام باقر عليه السّلام روايت مىكند كه فرمودند : زمانى كه رسول خدا از عرفات
به سمت مِنى خارج شدند داخل مسجد شدند ، مردم اطراف آن حضرت جمع شدند و از ليلة القدر سؤال نمودند ، حضرت به قصد ايراد خطبه برخاست و پس از درود بر پروردگار عزّوجلّ فرمود : امّا بعد ، اى مردم شما از شب قدر سؤال نموديد و من اين مطلب را از روى جهل و عدم اطّلاع از شما كتمان نكردم ، ( بلكه از آن مطّلع هستم ) . اى مردم بدانيد : كسى كه ماه رمضان بر او وارد شود درحاليكه در صحت و تندرستى روزه خود را بجاى آورد و پاسى از شب را به دعا و قرآن و عبادت بگذراند و بر نمازهايش مواظبت داشته باشد و در نماز جمعه حضور يابد و عيد فطر را با اين حالت ادراك كند ، پس قطعاً شب قدر را ادراك كرده است و جائزهء ضيافت الهى را به خود اختصاص داده است . مترجم ]