بيمارى « 1 » و خطرناكترين دشمن « 2 » است و شخص جاهل ، بدترينِ جنبندهها ، بلكه مردهاى در ميان زندگان است . « 3 »
براى فهم درست آيات و احاديثى كه درباره مذمّت جهل و جاهل و علائم و احكام آن ، و در يك كلمه ، ضرورتِ " جهلزدايى " وارد شده ، نخستين مسئله اين است كه : جهل چيست ؟ و آيا از منظر اسلام ، مطلق جهل ، مذموم و خطرناك است ، يا معناى خاصّى از آن ؟ و در صورت دوم ، آن معناى خاص كدام است ؟
به عبارت ديگر ، بايد فهميد كه : كدام جهل ، ريشه همه شرور است ؟ كدام جهل ، بزرگترين مصيبت است ؟ كدام جهل ، بدترين و زيانبارترينِ دردها است ؟ كدام جهل ، شديدترين فقر است ؟ كدام جهل ، خطرناكترين دشمن است ؟ و كدام جاهل به فرموده قرآن كريم ، " شرّ الدّواب ( بدترين جنبنده ) " است و به گفته امام على عليه السلام ، مردهاى در ميان زندگان است .
معانى واژه " جهل "
به طور كلّى ، براى جهلِ مذموم ، چهار معنا متصوّر است :
اوّل . همه گونه نادانى ، دوم . نادانى نسبت به علوم و معارف مفيد و سازنده ، سوم . نادانى نسبت به ضرورىترين معارف مورد نياز انسان ، چهارم . نيرويى در مقابل خِرد .
هامش
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش سوم : نادانى / فصل يكم : پرهيزدادن از نادانى / ناگوارترين بيمارى .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش سوم : نادانى / فصل يكم : پرهيزدادن از نادانى / زيانبارترين دشمن .
( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 922 .