تخطي إلى المحتوى الرئيسي

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 830

مساهمون:

ص٨٣٠

ستيزه‌جو و آزمند همواره نيازمند بماند . رشك نيز شمشير نادان باشد . كسى كه هر كارى را ننگ مىداند ، زندگانى و روزىِ او تنگ خواهد بود . دل مرد فرومايه ، آزمند است . پس تا توانى به گِرد فرومايگان مگرد . تا زنده هستى هرگز به پيش كسانى كه در نزد آنها دانشى نيابى ، مرو . دل خود را با فرهنگ و هوش زنده بدار و تا بتوانى در گيتى به بدى مكوش . خِرد همچون آب و دانش به مانند زمين است . پس بدان كه اين دو از يكديگر جدا نباشند . دل شاهى كه از مِهر دور گردد ، اگر تيره شود ، شگفت نخواهد بود . همهء زيردستان من شادمان و يزدان پرست باد . به خشنودى كردگار گيهان ، در آشكار و نهان ، خِرد يار شمايان باد . چون خردمندان و پارسايان بخواهند در جايى از پادشاه سخن گويند ، بايد كه همواره سخنانى سنجيده گويند زيرا كه گفتار نيكو هرگز كهن نگردد . نبايد كه هيچ بجز نيكويى بگويى زيرا اگر سخنى بد گويى ، كسى آن را نخواهد شنيد . دل پادشاه راز تو را خواهد ديد و گوشش آوازت را خواهد شنيد ، همچنان كه گفته‌اند كه ديوار به گفتار گوش دارد . همهء آن انجمن با شنيدن اين سخنان بر آن شاه بينا دل پاك كيش آفرين بخواندند . آنگاه آن انجمن بزرگ به شادى از پيش آن سرو سايه‌فكن پراكنده گشتند . آن شاه دانش‌پذير همواره آيين شاپور - پسر اردشير شاه - را نگاه داشت و همه به دو شاد گشتند . براستى كه شاه بخشنده و دادگر چه نيكوست . و بدين گونه با شرم و داد به شاهى پرداخت ، تا اين كه روزگارى بر اين بگذشت و گيسوان مشكينش به سپيدى كافور شد و رخسار همچون گل ارغوانش در پاليز خشك گشت « 1 » .

هامش
( 1 ) - از اين پس در بسيارى موارد كه دوران حكومت يك شاه بسيار كوتاه بوده ، حكيم فردوسى سخن از پير شدن و درگذشت طبيعى آن شاه به ميان مىآورد ، ليك اين امر صحيح به نظر نمىرسد و چنين مىنمايد كه اين دوره‌هاى كوتاه سلطنت با دخالتهاى درباريان بوده و شاهى را از كسى گرفته ، به ديگرى كه بيشتر مورد دلخواهشان بوده ، مىدادند و در خداىنامه‌ها چنين ثبت مىكردند كه شاه قبلى پير شده و در گذشته است . در مورد حاضر نيز با توجه به آنچه كه پيش از اين ديده شد ، ازدواج شاپور اول با دختر مهرك نوشزاد در دههء آخر حكومت اردشير بوده است . از اين رو هرمزد در زمان به قدرت رسيدن ، كمتر از 40 سال سن داشته است . پس نمىتوانسته پس از يك سال حكومت ، پير شده و در گذشته باشد .