راه گم كرد . در دل گفت : اگر اينك سد تن از خويشان من از ميان انجمن گم گردند ، شكست بر من آيد و هيچ نيكخواهى در اين سرزمين نماند . ليك اگر گويم كه از من گروگان مخواه ، سراسر گفتار مرا دروغ پندارد . پس بايد اكنون كه او اين پيمان را بدون گروگان ، روا نمىدارد . گروگانها را به نزدش بفرستم . باشد كه اين رنج و سختىها از من بگذرد . اگر خردمند باشم بهتر از آن است كه بىخردى پيشه سازم . پس افراسياب همچنان كه رستم نام برده بود ، سد تن از خويشانش را برشمرد و ايشان را نيكويى و جامهء شاهوار بسيار داد و به سوى سياوش بفرستاد . آنگاه افراسياب بفرمود تا كوس و كارناى بزدند و سراپرده برداشتند و بخارا و سغد و سمرقند و چاچ و سپنجاب را تهى ساخت « 1 » و با سپاهيانش به سوى گنگ « 2 » رفت و ديگر هيچ بهانهاى نجست و درنگ نكرد . « 3 » چون رستم از رفتن او آگاه شد ، گمانش از بدها كوتاه گشت و چون گَرد به شتاب به نزد سياوش آمد و از آنچه بشنيده بود ، سياوش را نيز آگاه ساخت و گفت : اينك كه كارها راست گشت ، روا باشد كه گرسيوز باز گردد . پس بفرمود تا جامهاى شاهوار بيآراستند و جنگ افزار و كلاه و كمر و يك اسپ تازى زرّين ستام و يك تيغ هندى
متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى) — صفحة 493
مساهمون: حكيم أبو القاسم الفردوسي
ص٤٩٣
هامش
( 1 ) - دانسته نيست كه حكيم فردوسى از چه رو چنين سخنى گفته است . چون تمامى شهرهاى مزبور يعنى بخارا و سغد و سمرقند و چاچ و سپنجاب در ماوراءالنهر يا خاك توران قرار داشته است و اصلاً متعلق به تورانيان بوده و سياوش هم كه به جنگ شتافت ، در بلخ كه در خاك ايران و اين سوى جيحون بود اقامت گزيد .
( 2 ) گَنْگGang. بايد گفت هيچ مكان كاملاً دقيق و صريحى نمىتوان براى اين شهر قائل شد ، زيرا شهرهاى بسيارى تحت اين نام در حوالى توران و چين ذكر شده است . از آن جمله در برهان قاطع 2 بتخانه به اين نام ، يكى در چين و ديگرى در تركستان ذكر شده است و نيز 2 شهر يكى در شرق خطا و ديگرى تاشكنت ( چاچ ) . ر . ك . همان ، ماده گنگ ، گنگ دژ ، گنگ بهشت . باز در عين حال تنها بخاطر شباهت لفظى ، برخى آن را با گنگ دژ - كه بعداً پيرامون آن صحبت خواهد شد - يكى دانستهاند . كه البته اين نظر اخير اشتباه مىباشد . در هر حال تنها مىتوان با توجه به قراينى كه بعد نيز خواهد آمد ، شهر گنگ را به احتمالى در ناحيهء شمالى توران و نزديك چين ، پس از طراز دانست زيرا چنان كه بعد نيز خواهد آمد ، سياوش در مسير خود جهت رفتن به شهر گنگ از شهر چاچ نيز فراتر مىرود .
( 3 ) - ثعالبى ، تاريخ غررالسير ، ص 131 - 130 .