سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ »
كشتى را به تسخير شما درآورد تا به امر او در دريا بر اساس قواعد علمى حركت كند . و اين زمانى ممكن است كه صنعت ذوبآهن براى ساختن كشتى ، و چوبسازى براى تكميل آن ، و ماشين بخار براى حركت آن ، و برق و مغناطيس براى آگاهى از اخبار آن ، فراگرفته شود ؛ و علم نجوم و ستارگان و سيارات براى يافتن جهت در دل دريا مطالعه شود ؛ و علم درياها و راهها و مناطق و معبرهاى آبى آموخته شود تا كشتىها در درياها راه را گم نكنند و غرق نشوند . و همچنين تسخير كشتى توسط خداوند براى ما زمانى محقق مىشود كه علم هواشناسى و جهت حركت بادها و ابرها و طوفانها فرا گرفته شود تا ناخدا همواره اين آمادگى را داشته باشد كه كشتى را در مسيرى كه نجات آن را ميسر مىسازد به حركت درآورد . سپس خداوند مىفرمايد :
« وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ »
رودها را به تسخير شما درآورديم كه مزارع را آب يارى مىكند و در جريان آنها نيرويى وجود دارد كه برق توليد مىكند و انسان را از ذغال سنگ و بنزين بىنياز مىسازد . اما مسلمانان در مناطق مختلف زمين از چنين نيرويى غافلند . در حال حاضر اين نيرو تقريبا در انحصار غير ايشان درآمده است .
« سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ »
خورشيد و ماه را كه پيوسته در جنبش و گردشند و نيز شب و روز را براى شما رام كرد . حركت شب و خورشيد و ماه قواعد دقيقى دارد كه محاسبه آن جز به كمك علم حساب و هندسه و جبر و هيئت ممكن نيست . خورشيد و ستارگان و ثوابت تنها در مواقعى معين و بدون ثانيهاى كم و زياد طلوع و غروب مىكنند و هريك از آنها را ميزان و مقدار ثابتى است كه اگر بشر براى حتى يك روز از آن محروم شود ، امور زندگيش مختل مىشود . به كشتىهاى دريا و قطارها در خشكى بنگريد كه همگى با حساب طلوع و غروب خورشيد و ستارگان حركت مىكنند . اگر مردم از اين حسابها اندكى غافل بمانند ، زمان حركت و توقف آنها مختل مىشود و ترنها تصادف مىكنند و بسيارى جان خود را از دست مىدهند . هركس كه اندكى از علم نجوم امروز اطلاعى داشته باشد به خوبى از اين حقيقت آگاه است « 1 » .
هامش
( 1 ) . القرآن و العلوم العصرية خطاب الى جميع المسلمين ، الشيخ طنطاوى جوهرى : 33 - 31 ، مطبعة مصطفى الثانى و اولاده ، مصر .