تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 404

مساهمون:

ص٤٠٤
همچنين سوره‌هاى طسم الشعراء و طسم القصص علىرغم شباهت ، در پى هم نيامده‌اند ، و سوره‌اى كوتاه‌تر از آنها ، يعنى طس ، ميانشان قرار داده شده است . ابو جعفر نحاس « 1 » اين نظر را تأييد كرده مىگويد : نظر مورد قبول آن است كه جمع‌آورى سوره‌ها به ترتيب كنونى از رسول خدا ( ص ) است . و دليل آن روايت واثله است كه طبق آن پيامبر مىفرمايد : « أعطيت مكان التوراة السبع الطوال « 2 » » . « 3 » ابو بكر انبارى نيز اين نظر را تأييد مىكند و مىگويد : خداوند قرآن را بر آسمان دنيا نازل ساخت و سپس نزول آن را در طول بيست و چند سال بخش فرمود . هر سوره بنا بر حادثه‌اى و هر آيه در پاسخ پرسشى نازل مىشد و جبرئيل ، پيامبر ( ص ) را از مكان سوره و آيات و حروف وحى آگاه مىساخت . نظم قرآن به طور كامل از پيامبر ( ص ) است . و هركس سوره‌اى را پس و پيش كند ، نظم قرآن را از بين برده است « 4 » . ابن اشته در كتاب مصاحف از طريق ابن وهب ، از سليمان بن بلال نقل مىكند كه گفت : شنيدم كه از ربيعه پرسيدند چرا بقره و آل عمران بر سوره‌هاى ديگر مقدم داشته شده در حالى كه اين دو در مدينه نازل گرديده و قبل از آنها هشتاد و چند سوره در مكه نازل شده است ؟ گفت : اين دو قبل از سوره‌هاى ديگر قرار داده شده و تنظيم قرآن بر اساس علم كسى است كه آن را ترتيب داده است . تا آنجا كه گفت نظم قرآن امرى است كه به او بازمىگردد و او مورد سؤال قرار نمىگيرد « 5 » . در اين نظريه مىتوان خدشه كرد و چنين گفت كه اولا ، رواياتى كه به عنوان دليل ارائه شده است و امثال آنها به موضوع و محل خود اختصاص دارند و توقيفى بودن نظم همهء سوره‌ها را ثابت نمىكنند . همچنين روايات مذكور بر اثبات توقيفى بودن ترتيب سوره‌ها
هامش
( 1 ) . احمد بن محمد بن اسماعيل ابو جعفر نحاس مرادى مصرى ( م 377 ه . ق ) از آثار اوست : إعراب القرآن ، تفسير القرآن ، الفاسخ و المنسوخ . ( طبقات المفسرين داودى 1 : 67 و معجم المؤلفين 2 : 2 ) . ( 2 ) . « به جاى تورات سوره‌هاى هفت‌گانه طوال به من عطا شد » . مسند الامام احمد حنبل ، ج 4 : 107 ؛ جامع البيان طبرى ، ج 1 : 34 ؛ دلائل النبوة ، بيهقى ، ج 5 : 475 . ( 3 ) . البرهان ، زركشى ، ج 1 ، نوع 14 : 356 . ( 4 ) . همان : 358 . ( 5 ) . الإتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 18 ( فى جمعه و ترتيبه ) : 178 .
مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 404 | الشيخ محمد عبد العظيم الزرقاني / آرمين