ممكن است اختلاف نظر وجود داشته باشد . از جمله اخبارى كه اين نظر را تأييد مىكند عبارت است از اين فرمودهء رسول خدا ( ص ) « اقرءوا الزهراوين : البقرة و آل عمران » « 1 » و مانند حديثى كه ابن شيبه در مصنف خود از سعيد بن خالد روايت مىكند كه گفت : پيامبر ( ص ) سورههاى هفتگانه طوال را در يك ركعت خواند « 2 » . در همين كتاب آمده است : پيامبر ( ص ) سورههاى مفصل را در يك ركعت مىخواند « 3 » .
و بخارى از ابن مسعود نقل مىكند كه گفت :
« رسول خدا ( ص ) درباره سورههاى بنى اسرائيل ، كهف ، مريم ، طه و انبياء فرمود :
« إنهن من العتاق الأول و هنّ من تلادى « 4 » » « 5 » .
پيامبر ( ص ) در اين حديث سورهها را به ترتيبى كه در مصحف وجود دارند ذكر فرموده است . و نيز بخارى در صحيح خود نقل مىكند كه : « پيامبر ( ص ) هرگاه شب به رختخواب مىرفت ، كف دستهاى خود را به هم مىآورد و در آن مىدميد و سورههاى
« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ »
و « معوذتين » را مىخواند « 6 » .
هامش
( 1 ) . « بر شما باد خواندن زهراوين : بقره و آل عمران » . صحيح مسلم ، ج 1 كتاب صلاة المسافرين و قصرها ، باب 42 ، ج ( 252 ) 804 .
( 2 ) . المصنف ، عبد اللّه بن محمد بن ابراهيم بن عثمان ، ابو بكر عيسى ابن ابى شيبه ، ج 2 : 12 ، به تحقيق حبيب الرحمن الاعاظمى ، المكتبة الإمدادية - مكه .
( 3 ) . در مصنف ابن ابى شيبه چنين حديثى يافت نشد . اما در همين كتاب به نقل از عبد اللّه بن شقيق آمده كه از عايشه پرسيد : « كان رسول اللّه يجمع بين السور فى ركعة ؟ قالت : نعم المفصّل » . البته در بعضى از نسخ مصنف به جاى كلمه السور ، « السورتين » آمده است ( همان مآخذ : 313 ) .
( 4 ) . آنها از نخستين سورههايند كه دريافت كردهام . ( صحيح البخارى ، كتاب التفسير ، سورة بنى اسرائيل ، باب 1 ، ح 4708 ) . اين حديث در واقع اثرى است از ابن مسعود . طبق گزارش بخارى ، شعبه از ابو اسحاق و او از عبد الرحمن بن زيد نقل مىكند كه شنيدم عبد اللّه بن مسعود درباره سوره بنى اسرائيل ، كهف و مريم گفت : آنها اولين سورههايى هستند كه نازل شدهاند و از قديمىترين بخشهايى هستند كه من دريافت كردهام .
( 5 ) . « عتاق » جمع عتيق است به معناى بخش قديم هر چيزى . در اين حديث مراد از عتاق سورههايى است كه اول نازل شده است . و « التلاد » ( به كسر و فتح تاء ) ضد « طارف » به معناى بخش تازهء مال و مانند آن است . در اين حديث مراد از « تلاد » آن چيزى است كه اول نازل شده است . صاحب المختار [ احتمالا منظور شيخ عبد اللّه دراز است كه ذكر او پيشتر گذشت . ] مىگويد : در اين حديث منظور از « هنّ » سورههاست و معناى آن چنين است قسمتى از بخش قديم قرآن كه دريافت كردهام . ( مؤلف )
( 6 ) . صحيح البخارى ، كتاب فضائل القرآن ، باب 14 .