به جزئى از آيه سخن ابن عباس است كه گفت : اميدواركنندهترين آيات در قرآن اين آيه است :
« وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ
« 1 » » « 2 » بنا بر اجماع اين جمله بخشى از يك آيه است . مثال اطلاق آيه به عبارتى بزرگتر از يك آيهء قرآن سخن ابن مسعود است كه گفت : « محكمترين آيه اين آيه است :
« فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
« 3 » » . « 4 » اين عبارت بنا بر اجماع دانشمندان دو آيه است .
تعداد آيات قرآن
صاحب تبيان « 5 » مىگويد :
آنان كه آيات قرآن را شمارش كردهاند اتفاق نظر دارند كه قرآن شش هزار و دويست و اندى آيه دارد . تنها قسمت مبهم اين عدد ( اندى ) ، مورد اختلاف است .
اين رقم در حساب شمارندگان اوليه اهل مدينه 17 ذكر شده است ( 6217 ) . اين قول منسوب به نافع « 6 » است . در حساب شمارندگان اخير اهل مدينه اين رقم به نظر شيبه « 7 » 14 ( 6214 ) و به نظر ابو جعفر « 8 » 10 ( 6210 ) است . نزد شمارندگان اهل مكه اين رقم 20 ( 6220 ) . و نزد كوفيان 36 ( 6236 ) است . اين قول از حمزه زيّات « 9 » نقل شده است . بصريان بر اساس روايتى از عاصم جحدرى « 10 » اين رقم را 5 ( 6205 ) مىدانند و در روايتى ديگر از او اين عدد 4 ذكر شده ( 6204 ) است .
ايوب بن متوكل بصرى « 11 » قول اخير ، را پذيرفته است . مطابق روايت ديگرى از اهل بصره آنان اين رقم را 19 ( 6219 ) ذكر كردهاند . اين نظر منسوب به قتاده
هامش
( 1 ) . رعد : 6
( 2 ) . إعراب القرآن ، ابو جعفر نحاس ، ج 4 : 175 .
( 3 ) . زلزلة : 7
( 4 ) . الجامع لأحكام القرآن ، قرطبى ، ج 20 : 152 .
( 5 ) . التبيان فى علوم القرآن اثر شيخ طاهر جزايرى
( 6 ) . نافع ؛ - ص 525 .
( 7 ) . شيبة بن نصاح بن سرجس بن يعقوب مخزومى ( . . . 130 ه . ق ) ، قاضى و پيشواى اهل مدينه در قرائت در عصر خود و از رجال حديث . ( الأعلام زركلى ، 3 : 181 )
( 8 ) . يزيد بن قعقاع ، ابو جعفر ؛ - ص 526 .
( 9 ) . حمزة بن حبيب زيّات ؛ - ص 524 .
( 10 ) . عاصم بن ابى صباح جحدرى بصرى ( م 128 ه . ق ) قارى ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 1 : 349 )
( 11 ) . ايوب بن متوكل انصارى بصرى ( 200 ه . ق ) قارى ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 1 : 172 )