به ديدهء بصيرت در اين اسلوبها و شيوههاى تشويق و تحرير كه محتواى آيات مذكور راى تشكيل مىدهد بنگريم . اين تنها مربوط به يكى از سورههاى قرآن است ، در حالى كه سراسر قرآن سرشار است از اين هدايتهاى نورانى كه يكى پس از ديگرى رخ مىنمايند .
سنت نبوى نيز درياى مواجى از همين هدايتها است . و ما نمونههاى متعددى از آن را در اينجا عرضه مىكنيم . تا ميزان تأثيرپذيرى نفس انسان در مواجهه با اين وعد و وعيدها و آثار عميقى كه اين اوامر و نواهى در نفس و ذهن و عرصهء فكر و انديشه انسان بر جاى مىگذارد و در پى آن سوق يافتن وى به سوى عمل و پيروى از آنها مشخص شود .
پيامبر ( ص ) شخص ملتزم به صلهء رحم راى اين چنين به گشايش روزى و بركات بشارت مىدهد : « من سرّه أن يبسط له رزقه ، و أن ينسأ له فى أثره فليصل رحمه » . « 1 »
يا كسى راى كه به آخرت خويش اهتمام دارد و آنكه راى به دنيا مشغول است چنين وعده و وعيد مىدهد :
« من كانت الآخرة همّه جعل اللّه غناه فى قلبه و جمع له شمله و أتته الدنيا و هي راغمه . و من كانت الدنيا همّه جعل اللّه الفقر بين عينيه و فرّق اللّه عليه شمله و
هامش
سجدهكنان بيفتند و پروردگار خويش راى همراه با سپاس و ستايش به پاكى ياد كنند و گردنكشى نكنند .
پهلوهاشان از بسترها ( براى نماز شب ) دور مىشود . پروردگار خويش راى با بيم و اميد مىخوانند و از آنچه روزيشان دادهايم انفاق مىكنند . پس هيچكس نمىداند آنچه از روشنى چشمها براى ايشان نهفته شده به پاداش آنچه مىكردند . آيا كسى كه مؤمن است همچون كسى است كه از فرمان خداى بيرون رفته ؟ هرگز برابر نيستند . اما آنان كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته كردند ، ايشان راى بهشتهايى است كه براى پذيرايى در آنها جاى مىگزينند به پاداش آنچه مىكردند و اما آنان كه از فرمان بيرون شدند جايگاهشان آتش دوزخ است . هرگاه بخواهند از آن بيرون آيند به آن برگردانده مىشوند و گويندشان بچشيد عذاب آتشى راى كه دروغ مىانگاشتيد . هرآينه آنان راى از عذاب نزديكتر و كمتر پيش از عذاب بزرگتر بچشانيم ، باشد كه بازگردند و كيست ستمكارتر از كسى كه آيات پروردگارش يادآور شود و سپس از آن روى بگرداند ؟ همانا ما از بزهكاران انتقامگيرندهايم . » ( سجده : 10 - 22 )
( 1 ) . « كسى كه مىخواهد روزيش گشايش يابد و اعمالش براى آخرت بماند پس صله رحم كند . » صحيح البخارى ، كتاب البيوع ، باب 13 ، كتاب الادب باب 12 ؛ صحيح مسلم ، كتاب البر و الصلاة و الآداب ، ح 20 و 21 ( 2557 ) .