رقابت و تسابق اعراب در اين ميدان است و اين نيازى به شرح و بيان ندارد . اين كتاب خداوند است كه با تعاليم حقش ما را كمال مىبخشد . و با اعجاز خود همگان را به هماوردى مىطلبد . و اين درياى ذخاير پردرومرواريد و سرشار و مواج از هدايتهاى بليغ و حكمتهاى ارجمند تاريخ ادب عرب است كه برترى او را از نظر سخنورى و پيش تازى در فصاحت كلام و امتياز در ذوق و استعداد درك رموز بلاغت ، به ويژه بلاغت قرآن ، ثبت كرده است .
عامل ششم : شوق روى آوردن به كتاب و سنت از نظر علمى و عملى و حفظ و فهم و تعليم و ترويج اين دو و همچنين برحذر بودن از روىگردانى و بىتوجهى و اهمال نسبت به آنها است . در اين زمينه در قرآن كريم چنين مىخوانيم :
« إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتابَ اللَّهِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً يَرْجُونَ تِجارَةً لَنْ تَبُورَ . لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ »
. « 1 » تامل در اين آيات نشان مىدهد كه تلاوت قرآن بر اقامهء نماز و دادن زكات مقدم داشته شده است . همچنين ، اين فرمودهء خداوند جليل :
« كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ »
. « 2 » دقت در اين آيه نشان مىدهد كه چگونه با شيوههاى بديع مخاطب خود را به تدبر و تذكر و پندگيرى از قرآن برمىانگيزاند . و باز اين فرمودهء خداوند :
« إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتابِ أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ . إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ »
« 3 »
با تدبر در اين آيات درمىيابيم كسى كه قرآن و هدايتهاى قرآنى را كتمان كند چه فرجام شومى خواهد داشت . همچنين ، در سنت نبوى نيز اين فرمودهء پيامبر ( ص ) را
هامش
( 1 ) . « همانا كسانى كه كتاب خداى را مىخوانند و نماز برپا داشتهاند و از آنچه روزيشان كردهايم نهان و آشكار انفاق كردهاند تجارتى را اميد دارند كه هرگز زيان نكند و ناروا ( كساد ) نشود ، تا خداوند مزدهاى ايشان را تمام بدهد و از فزونبخشى خويش بيفزايدشان كه او آمرزگار و سپاسدار است » . ( فاطر : 29 و 30 )
( 2 ) . « اين قرآن كتابى است فرخنده و با بركت كه آن را به سوى تو فرستاديم تا در آيات آن بينديشند و تا خردمندان پند گيرند » . ( ص : 29 )
( 3 ) . « كسانى كه آنچه را ما از حجتهاى روشن و رهنمونى فروفرستاديم ، پس از آنكه آن را براى مردم در كتاب بيان كرديم ، مىپوشانند خدا و لعنتكنندگان لعنتشان مىكنند . مگر آنان كه بازآمدند - توبه كردند - و به اصلاح پرداختند و حق را كه پنهان داشته بودند آشكار ساختند . پس بر آنان بازمىگردم و توبهء آنان را مىپذيرم كه من توبهپذير و مهربانم . » ( بقره : 159 و 160 )