آنها كسانى بودند كه در راه رضاى خدا به سادگى از جان و مال و دلبستگىهاى خود گذشتند ، دنيا را با همه چيز آن در برابر مرضى خداوند فروختند . هم اينان تعاليم هدايتبخش اسلامى را در شرق و غرب گستراندند و با كاميابى در جذب اقوام متمدن و عقب مانده به سوى اسلام شگفتى آفريدند . تمجيدهاى متعدد قرآن و ستايش پيامبر ( ص ) از آنان - در احاديث شريفش - به راستى شايسته و سزاوار ايشان بود . دربارهء عشق آنان به پيامبر ( ص ) بايد گفت : به حكايت تاريخ صحيح هيچكس به اندازهاى كه اصحاب محمد ( ص ) او را دوست مىداشتند به ديگرى علاقه نداشته است . آنان حاضر بودند و خونشان بريزد اما خارى به پاى رسول خدا نخلد . حتى در سرماى شديد براى آنكه آب وضوى پيامبر ( ص ) را به تبرك پردازند بر يكديگر پيش مىگرفتند . پدران و فرزندان ايشان تا زمانى كه با محمد ( ص ) دشمنى مىكردند از نظر آنها بدترين دشمنان به شمار مىآمدند .
براى مرد و زنشان شنيدن و روايت سخنان محمد ( ص ) مايهء مباهات و افتخار بود ، هرگاه طلب حديث براى يكى از ايشان مشكل مىشد ، حضور يافتن در محضر رسول خدا را با دوست خود به نوبت تقسيم مىكردند . به اين شرط كه يكى از ايشان به كارى كه در پيش دارد بپردازد و ديگرى نزد رسول خدا رود و پس از بازگشت ، دوست خود را از آنچه از پيامبر شنيده و آموخته مطلع گرداند « 1 » . گروهى از زنان نزد پيامبر آمده گفتند : اى رسول خدا ، در استفاده از محضر تو مردان بر ما پيشى گرفتهاند . روزى را معين فرما تا نزد تو آييم و از آنچه خداوند به تو آموخته است ما را تعليم دهى « 2 » . اين نمونهها و شواهد و مظاهر فراوان ديگر خود بيانگر ميزان عشق و علاقه عميق و ارزشمند اصحاب نسبت به رسول خدا ( ص ) است . رحمت خداوند بر شاعرى كه سرود :
اسرت قريش مسلما فى غزوة * فمضى بلا وجل إلى السياف
سألوه هل يرضيك أنك سالم * و لك النبى فدى من الاتلاف
هامش
كتاب فضائل اصحاب النبى ، باب اول ، ح 2 و كتاب الرفائق ، باب 7 . صحيح مسلم ، كتاب فضائل الصحابة ، ح 212 .
( 1 ) . صحيح البخارى ، جزء 1 ، كتاب العلم باب 26 ، التناوب فى العلم .
( 2 ) . صحيح البخارى ، جزء 1 ، كتاب العلم ؛ صحيح مسلم ، كتاب البر و الصلة و الادب ، ح 152 .