تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١
بود ، و نه مانند آن از اجماع امت برخوردار شد . در هر حال ، هرچند مصاحف مذكور به لحاظ زمانى بر صحف ابو بكر تقدم داشتند ، اما صحف ابو بكر اولين قرآن در نوع خود است . همچنان‌كه قبلا اشاره كرديم علىّ بن ابى طالب خود در حديثى كه ابن ابى داود در بخش مصاحف به سند حسن نقل كرده است به اين حقيقت اعتراف داشته ، مىگويد : از ميان مردم آنكه به خاطر جمع‌آورى مصاحف بيشترين پاداش را به خود اختصاص داده ابو بكر است . خداوند او را رحمت كند وى نخستين كسى بود كه كتاب خدا را فراهم آورد . اين خود اعتراف صريح از ابو الحسن در برترى قرآن ابو بكر است . رضوان خدا بر تمامى ايشان باد .

جمع‌آورى قرآن در زمان عثمان

در زمان عثمان ، در پى فتوحات مسلمانان ، بلاد اسلامى گسترش يافت . مسلمانان در شهرها و مناطق مختلف پخش شدند . با پيدايش شرايط جديد ، نياز به تجديد نظر و بررسى وضعيت قرآن‌هاى موجود به شدت احساس مىشد . مردم از زمان پيامبر ( ص ) و عصر وحى و تنزيل فاصله گرفته بودند . اهل هر منطقه‌اى به قرائت يكى از صحابه كه ميانشان شهرت يافته بود گرويده بودند . به عنوان مثال ، مردمان شام قرآن را به قرائت ابى بن كعب و اهل كوفه به قرائت عبد اللّه بن مسعود و ديگران به قرائت ابو موسى اشعرى تلاوت مىكردند . در نتيجه ميان آنان بر سر نحوه اداء و وجوه قرايى اختلافاتى پديد آمده بود . آن‌چنان‌كه باب نزاع و تفرقه بر آنان گشوده شد . اين اختلاف به مراتب شديدتر از اختلافى بود كه صحابه قبل از اطلاع از حروف هفت‌گانه بدان گرفتار آمده بودند زيرا دوران نبوت سپرى گشته بود و رسول خدا در ميان ايشان نبود تا نظر وى را جويا شوند و همگى به حكمش گردن نهند . درگيرى آن‌چنان بالا گرفت كه مردم به تكفير يكديگر پرداختند . چيزى نمانده بود كه فتنه همه جا را برآشوباند و فساد عظيمى دامن‌گير همگان شود . اين طغيان را حدى نبود و مىتوانست همه سرزمين‌هاى اسلامى ، حتى حجاز و مدينه و ياران قديم و جديد پيامبر ( ص ) را به طور يكسان در آتش خود