دامنه اختلاف و از بين بردن ريشه اين نزاع با ايشان رايزنى كرد . ايشان بر اين امر اتفاق كردند كه از صحف ابو بكر قرآنهايى نسخهبردارى و به مناطق مختلف ارسال گردد و به مردم دستور داده شود تا هر مصحفى به جز مصحف مذكور در اختيار دارند بسوزانند و بر غير مصحف عثمان اعتماد نكنند ، بدين ترتيب امور اصلاح شد و آسيبپذيرىها از ميان رفت و مصاحف رسمى عثمانى از نظر مردم چون نورى راهگشا در ظلمت اختلاف و چراغى پرفروغ در شب فتنهها تلقى شد و همچون حكمى عادلانه در آن نزاع و كشاكش و شفايى آرامشبخش بر مصيبت آن بيمارى مهلك گشت .
اجراى تصميم صحابه به توسط عثمان
عثمان در حدود پايان سال بيست و چهارم يا آغاز سال بيست و پنجم هجرى اجراى تصميم حكيمانه صحابه را آغاز كرد . وى امر نسخهبردارى از صحف ابو بكر را به عهده 4 تن از بهترين صحابه و معتمدترين حافظان قرآن گذاشت . اين افراد عبارت بودند از :
زيد بن ثابت ، عبد اللّه بن زبير ، سعيد بن عاص « 1 » و عبد الرحمن بن حارث بن هشام « 2 » ؛ سه تن اخير از قبيله قريش بودند . عثمان از حفصه دختر عمر خواست تا صحفى را كه در زمان ابو بكر تدوين شده بود در اختيار وى بگذارد ، حفصه نيز آن را براى عثمان فرستاد .
كميته چهار نفرى مذكور كار نسخهبردارى از صحف ابو بكر را آغاز كردند . بر اساس بعضى از روايات اين تعداد 12 تن بودند . ايشان هر آيه را ابتداء به اصحاب عرضه مىكردند و پس از تأييد ايشان مىنوشتند . مجموعهاى كه اكنون در مصاحف مىيابيم همان است كه صحابه مطابقت آن را با قرائت رسول خدا ( ص ) تأييد كردهاند .
ضابطه و معيار عثمان در كتابت مصاحف
از جمله توافقهاى صحابه اين بود كه هيچ عبارتى در مصاحف نوشته نشود مگر آنكه قرآن بودن آن محقق باشد و بر تثبيت آن در آخرين عرضه قرآن بر پيامبر و بر عدم نسخ آن از سوى پيامبر يقين حاصل كنند . آنان هرچه غير از اين بود ناديده مىگرفتند . مانند
هامش
( 1 ) . سعيد بن عاص بن سعيد بن عاص ابن اميه اموى قرشى ( 3 - 59 ه . ق ) صحابى . ( الأعلام زركلى ، 3 : 16 )
( 2 ) . عبد الرحمن بن حارث بن هشام مخزومى قرشى مدنى ، ابو محمد ( 1 - 43 ه . ق ) تابعى ( الأعلام زركلى ، 3 : 303 )