مبحث هفتم سورههاى مكى و مدنى
مقصود از اين بحث آن نيست كه به تفصيل و با ذكر دليل كليه آيات و سور قرآن كريم را به تفكيك مكى و مدنى استقصا كنيم . چنين كارى خود نيازمند كوششى است عظيم و مستلزم تأليفى مستقل ، كه البته گروهى از جمله مكى « 1 » و عز ديرينى « 2 » بدان اهتمام ورزيدهاند .
براى ما در اين مبحث بحث و سخن از اين امور كفايت مىكند : اصطلاحات مكى و مدنى ؛ فايده شناخت مكى و مدنى ؛ راههاى شناخت مكى و مدنى ؛ معيارهاى شناخت مكى و مدنى ؛ سور مكى و مدنى و موارد اختلاف ؛ انواع سورههاى مكى و مدنى ؛ وجوه متعلق به مكى و مدنى ؛ تفاوتهاى ديگر مكى و مدنى كه برخى از آنها براى طعن به قرآن مورد سوء استفاده قرار گرفته است ؛ پاسخ و رفع شبهات .
هامش
( 1 ) . امام مكى بن ابى طالب حموش بن محمد بن مختار اندلسى قيسى ، ابو محمد ( 355 - 437 ه . ق ) معلم قرآن ، مفسر و اديب . از آثار اوست : مشكل إعراب القرآن ، الهداية إلى بلوغ النهاية ، معانى القرآن و تفسير الموجز ، الإبانة ، ( الأعلام زركلى ، 7 : 286 ) همچنين سيوطى در إلاتقان ، 1 : 32 ، كتابى را در موضوع مكى و مدنى به وى نسبت داده است و منظور مؤلف همين كتاب است .
( 2 ) . عبد العزيز بن احمد بن سعيد ابو محمد ، دميرى ، ديرينى ( 612 - 694 ه . ق ) فقيه شافعى . از آثار اوست :
الدرر الملتقطة فى المسائل المختلطة ، طهارة القلوب و الخضوع لعلام الغيوب ، ارشاد الحيارى و التيسير فى علم التفسير ارجوزهاى مشتمل بر سه هزار بيت است . ( الأعلام زركلى ، 4 : 130 )