مشابه برخى ديگرند ، لذا مشكل بتوان هريك را قولى مستقل به شمار آورد . سيوطى به نقل از شرف مرسى « 1 » مىگويد :
اين وجوه اكثرا با يكديگر تداخل دارند ؛ نه مستند آنها معلوم است و نه مشخص است از چه كسى نقل شده است . و من نمىدانم چرا صاحبان اين اقوال حروف سبعة را تنها به مواردى كه ذكر كردهاند مختص ساختهاند . در حالى كه تمامى وجوه مذكور در همه اين اقوال در قرآن وجود دارد . معناى اين تخصيصها بر من روشن نيست . همچنين ، معناى حقيقى بعضى از اين تقسيمات نيز دانسته نيست ، مضافا بر اينكه ، غالبا با حديث اختلاف عمر و هشام بن حكيم كه در صحيح بخارى آمده است معارض است . آن دو در تفسير و يا احكام آيات با يكديگر نزاع نكردند . اختلاف آنها بر سر نحوهء قرائت حروف قرآن بود . بسيارى از كسان نيز گمان بردهاند كه مراد از حروف سبعة قرائتهاى هفتگانه است . اين نيز جهل ناپسندى است . « 2 »
11 . پاسخ به شبهاتى كه بر اصل موضوع وارد ساختهاند
دشمنان اسلام بسيار و بيدار و فعال هستند و متأسفانه در ميان مسلمانان نيز جاهلانى وجود دارند كه بيش از دشمنان به اسلام و امت ضربه زدهاند . به قول شاعر
لا يبلغ الأعداء من جاهل * ما يبلغ الجاهل من نفسه
« 3 » گاه در گوشه و كنار ، اتهامات و شبهاتى را مىبينيم و مىشنويم ، و بنا بر احساس مسئوليت و امانتى كه بر عهده خويش احساس مىكنيم خود را ناگزير از آن مىدانيم كه با سلاح برهان و به كمك نور علمى كه آموختهايم تاريكى شبهات و اتهامات را از ميان برداريم . « و خدا راست و درست مىگويد و اوست كه راه مىنمايد . »
شبهه اول : مىگويند احاديث نزول قرآن بر هفت حرف ، وجود اختلاف در قرآن را ثابت مىكند ، در حالى كه قرآن بر عدم اختلاف در مطالب خود تصريح دارد . آنجا كه
هامش
( 1 ) . محمد بن عبد اللّه ( عبيد اللّه ) بن محمد بن ابو الفضل مرسى اندلسى ، سلمى ، شرف الدين ابو عبد اللّه ، اديب ، مفسر و محدث و فقيه . از جمله آثار اوست : سه تفسير به نام الكبير و الأوسط و الصغير ، مختصر صحيح مسلم . ( معجم المؤلفين عمر رضا كحاله 10 : 244 )
( 2 ) . إلاتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 16 ، فى كيفية انزاله : 141
( 3 ) . نادان بدان قدر كه از خود لطمه مىبيند از دشمن نمىبيند .