تعدد وجوه قرآنى رحمتى از جانب خداوند براى آنها و همهء امت است . او از مولاى خود حروف بيشترى را مىخواست ازآنرو كه امت را تاب تحمل محصور ماندن در محدودهء تنگ يك حرف نيست و عرض مىكرد امت من تحمل آن را ندارد و . . . خواننده نيك مىداند كه امت محمد ( ص ) تا روز قيامت باقى است ، و همان گونه كه پيامبر معصوم مهربان تأكيد داشت ، همچنان قرائت قرآن بر حرف واحد بر امتش سخت و پرزحمت است ؛ كما اين كه اكنون شاهديم برخى از اقوام و ملل اسلامى قادر نيستند بعضى از حروف يا پارهاى از لهجهها را به خوبى تلفظ كنند . با توجه به اين ملاحظات ، چگونه ممكن است تصور كرد صحابه ، كه بهترين مردمان روزگار بودند ، ابواب رحمتى را كه خداوند براى تخفيف و تسهيل بر روى امت اسلامى گشوده است ببندند و با اين اقدام عملا با پيامبر كه براى تخفيف ، تعدد حروف را از خداوند طلب كرد و با تأييد تنوع آنها نزاع ميان مسلمانان را پايان بخشيد ، مخالفت كنند ؟ اين همان خلأى است كه پر كردن آن غير ممكن و شكافى است كه ترميم آن محال است ، و گرنه چگونه مىتوان تصور كرد اصحاب رسول خدا ( ص ) به نابودى شش حرف از حروفى كه قرآن بر اساس آنها نازل شده رضايت دهند و هيچ اصرارى بر حفظ آن نكنند ، در حالى كه آن نه تنها نسخ و يا از امت برداشته نشدهاند ، بلكه برعكس ، رسول خدا ( ص ) با قول و فعل خويش تقرير فرموده است كه هيچكس در هيچ مقامى حق ندارد اشخاص را از قرائت قرآن به هريك از حروف سبعة بازدارد . آن حضرت قرائتهاى مختلف را تصويب و در هر مورد مىفرمود : « اين گونه نازل شده است . » و يا هنگامى كه فهم و پذيرش چنين امرى بر ابىّ بن كعب دشوار آمد بر سينه او زد ، و ديگر مواردى كه در شاهدهاى سوم و پنجم به تفصيل بيان شد .
كوتاه سخن آنكه ما اصحاب پيامبر ( ص ) را برتر از آن مىدانيم كه به چنين امرى رضايت دهند يا حتى به آن بينديشند ، چه برسد به اين كه تصميم به حذف شش حرف ديگر بگيرند بدون آنكه نسخى در كار باشد . از مقام عثمان دور است كه به اين كار اقدام كرده و يا بدان انديشيده باشد . چگونه مىتوان چنين نسبتى به عثمان داد در حالى كه بنا بر مشهور وى مصاحف امام را از صحفى استنساخ كرد كه در زمان ابو بكر و پيش از بروز نزاع و اختلاف بر سر قرائت قرآن در بلاد اسلامى ، تهيه شده بود . صحف ابو بكر تمامى حروف هفتگانه را در خود جاى داده بود و با قرائتهاى مختلف سازگارى
مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 203
مساهمون: الشيخ محمد عبد العظيم الزرقاني
ص٢٠٣