1 . دربارهء شراب
طيالسى « 1 » در مسند خود از ابن عمر نقل مىكند كه گفت :
دربارهء شراب 3 آيه نازل شد . اولين آنها آيهء
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ . . . »
« 2 » بود . گفته شد شراب حرام گشت . اما بعضى گفتند : يا رسول خدا ، همان گونه كه خداوند فرموده بگذار از آن بهره ببريم . رسول خدا پاسخى نگفت . پس از مدتى آيهء
« . . . لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى . . . »
« 3 » نازل شد . بازگفته شد كه شراب حرام گرديد ، اما بعضى گفتند : يا رسول خدا ، قبل از نماز نمىنوشيم . باز رسول خدا پاسخى نگفت . تا سرانجام اين آيه نازل شد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ . . . »
« 4 » آنگاه رسول خدا ( ص ) فرمود : شراب حرام گشت . « 5 »
2 . درباره جهاد و دفاع
در صدر اسلام على رغم آزار و اذيت شديد مشركان بر مسلمانان ، حكم جهاد و دفاع نازل نشد و خداوند به عفو و اغماض امر مىكرد . نمونهء توصيه به خويشتندارى در آن دوره اين فرمودهء خداوند سبحان است :
« وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . »
« 6 »
اين آيه به صراحت مسلمانان را تا زمانى كه خداوند فرمان جهاد و قتال دهد به خويشتندارى و گذشت امر مىكند . سپس ، در سال دوم بعد از هجرت دستور قتال براى دفاع با نزول اين آيه تشريع شد :
« أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ . الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ
هامش
( 1 ) . سليمان بن داود بن جارود ، ابو داود طيالسى ( 133 - 204 ه . ق ) از حافظان بزرگ حديث . از او مسندى بر جاى مانده كه بعضى از حافظان خراسان آن را جمعآورى كردهاند . ( الأعلام زركلى ، 3 : 125 )
( 2 ) . بقره : 219
( 3 ) . نساء : 43
( 4 ) . مائده : 90
( 5 ) . مسند ابو داود طيالسى : 264 ، دار المعرفه ، بيروت .
( 6 ) . « بسيارى از اهل كتاب با اينكه حق براى آنها روشن و هويدا شده ، از روى حسد كه در دلشان هست دوست دارند كه شما را پس از ايمان آوردنتان به كفر بازگردانند ؛ پس درگذريد و چشم بپوشيد تا خدا فرمان خود بياورد كه خدا بر همه چيز تواناست . » ( بقره : 109 )